Sự tích 10 cô gái Ngã 3 đồng Lộc.

Ngã ba Đồng Lộc nằm trên đường Trường Sơn, thuộc địa phận Đồng Lộc, Can Lộc, Hà Tĩnh. Ngã ba Đồng Lộc có tổng diện tích 50ha nằm gọn trong một thung lũng hình tam giác, hai bên đồi núi trọc, giữa là con đường độc đạo, mặt đường giống như một lòng máng, bom địch thả xuống bên nào đất đá cũng lǎn xuống đường làm cản trở giao thông.

Tất cả mọi con đường từ Bắc vào Nam đều phải vượt qua ngã ba Đồng Lộc. Ngã ba Đồng Lộc được coi như cổ họng, vượt qua được sẽ phân tán toả ra nhiều tuyến đường khác nhau đi vào nam. Ngã ba Đồng Lộc là trọng điểm có tầm quan trọng chiến lược nên trong chiến tranh phá hoại kẻ địch âm mưu ném bom huỷ diệt nhằm chặn đứt sự chi viện sức người, sức của, vũ khí, súng đạn, lương thực… của hậu phương lớn miền Bắc xã hội chủ nghĩa đối với tiền tuyến lớn miền Nam. Chỉ tính riêng 240 ngày đêm từ tháng 3 đến tháng 10/1968 không quân địch đã trút xuống đây 48.600 quả bom các loại.

10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc là 10 nữ thanh niên xung phong thuộc Tiểu đội 4, Đại đội 552, Tổng đội 55 Hà Tĩnh. Các chị đã anh dũng hy sinh vào lúc 16 giờ 30 phút ngày 24 tháng 7 năm 1968 trong một trận bom ác liệt khi đang làm nhiệm vụ san lấp hố bom, mở đường chiến lược Bắc – Nam. Sự hy sinh của 10 cô gái ở độ tuổi mười tám, đôi mươi đã trở thành một biểu tượng bất tử cho tinh thần yêu nước và chủ nghĩa anh hùng cách mạng của phụ nữ Việt Nam.

• • Võ Thị Tần (Sinh năm 1944 — 24 tuổi, quê Can Lộc) – Tiểu đội trưởng
  • Hồ Thị Cúc (Sinh năm 1944 — 24 tuổi, quê Hương Sơn) – Tiểu đội phó
  • Nguyễn Thị Nhỏ (Sinh năm 1944 — 24 tuổi, quê Đức Thọ)
  • Dương Thị Xuân (Sinh năm 1947 — 21 tuổi, quê Đức Thọ)
  • Võ Thị Hợi (Sinh năm 1947 — 20 tuổi, quê Can Lộc)
  • Nguyễn Thị Xuân (Sinh năm 1948 — 20 tuổi, quê Can Lộc)
  • Hà Thị Xanh (Sinh năm 1949 — 19 tuổi, quê Đức Thọ)
  • Trần Thị Hường (Sinh năm 1949 — 19 tuổi, quê TX. Hà Tĩnh)
  • Trần Thị Rạng (Sinh năm 1950 — 18 tuổi, quê Đức Thọ)
  • Võ Thị Hà (Sinh năm 1951 — 17 tuổi, quê Đức Thọ) – Chiến sĩ trẻ nhất tiểu đội

st

Ngày 24/7/1968, 10 nữ thanh niên xung phong hy sinh ở Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh). Ngã ba Đồng Lộc nằm trên Đường Hồ Chí Minh, là giao điểm của Quốc lộ 15A và Tỉnh lộ 2. Trong kháng chiến chống Mỹ, nơi đây là mạch máu giao thông để hậu phương chi viện sức người, sức của cho miền Nam.

Những năm 1964-1972, Ngã ba Đồng Lộc bị đánh phá liên tục và năm 1968 là ác liệt nhất. Từ tháng 4 đến tháng 10-1968, vùng đất này phải hứng chịu gần 50.000 quả bom các loại, bình quân mỗi mét vuông đất gánh trên 3 quả bom. Mặt đất bị biến dạng, đất đá bị cày đi xới lại.

Trưa 24/7/1968, 10 nữ thanh niên xung phong thuộc Tiểu đội 4, Đại đội 552, Tổng đội 55, ra đường làm nhiệm vụ. Đến 16 giờ, trận bom thứ 15 trong ngày dội xuống Đồng Lộc, một quả nổ gần căn hầm chữ A, nơi 10 chị tránh bom. Hầm sập, tất cả 10 chị hy sinh. Người trẻ nhất mới 17 tuổi, ba chị lớn nhất cùng 24 tuổi. Hiện phần mộ của 10 cô gái thanh niên xung phong nằm trong quần thể Khu di tích quốc gia đặc biệt ngã ba Đồng Lộc.

58 năm đã đi qua, nhưng hình ảnh các nữ thanh niên xung phong anh dũng vẫn mãi mãi trong tâm trí người Việt Nam như trang sử sáng chói của dân tộc về tinh thần bất khuất kiên cường, thà hy sinh để bảo vệ từng tấc đất của cha ông.