SUY NGẪM
SUY NGẪM
Đừng lấy tầm nhìn mình làm giới hạn thế gian
Đời người muôn nẻo khác đường đi,
Chớ lấy lòng ta định lẽ gì.
Một thoáng nhìn qua chưa thấu hết,
Một lần phán xét đã chia ly.
Ai biết sau cười bao giọt lệ,
Ai hay trong lặng mấy sầu bi.
Có người khép cửa vì giông bão,
Có kẻ quay lưng chẳng muốn đi.
Đứng ở bên này nhìn số sáu,
Sang bờ bên ấy hóa thành chín.
Đâu phải chân trời luôn một phía,
Đâu riêng mắt mình thấy tận cùng.
Ta đứng bên đời quen phán xét,
Quên rằng mình cũng lắm sai lầm.
Chưa qua giông tố sao tường tận,
Chưa nếm đắng cay hiểu thăng trầm.
Có những con đường không chung lối,
Có những niềm riêng chẳng thể bày.
Mỗi người một gánh đời mang nặng,
Một cõi tâm tư khuất tháng ngày.
Thôi nhé, đừng đem khuôn phép cũ,
Đo từng nhân ảnh giữa trần ai.
Bất đồng đâu hẳn là sai trái,
Khác biệt nào đâu phải lạc loài.
Biết giữ lòng mình không áp đặt,
Biết nghe điều khuất phía sau lời.
Không thuận vẫn dành nhau kính trọng,
Không cùng lối bước vẫn thương người.
Càng trải phong ba càng thấu hiểu,
Càng qua dâu bể bớt kiêu căng.
Tri âm đâu bởi lời hơn thiệt,
Mà bởi lòng sâu biết cảm thông.
Đến lúc soi mình trong tĩnh lặng,
Mới hay tri thức tựa sông dài.
Biển rộng bao la còn khuất nẻo,
Một góc nhìn sao hiểu hết đời?
Đừng bắt thế gian theo mắt mình,
Đừng đem riêng thước đo nhân tình.
Mở rộng tâm hồn qua vạn nẻo,
Cho đời thêm một khoảng bình minh.
Nhìn đời nhiều phía là tri thức,
Hiểu người nhiều nỗi ấy tình thương.
Biết soi lại chính mình mới thấu,
Trưởng thành là rộng một con đường.
Thường Hỷ Lê Niên
Hạ 2021.
Bài thơ mang âm hưởng triết lý nhân sinh sâu sắc, nhẹ nhàng nhưng chạm đến cốt lõi của cách đối nhân xử thế giữa cuộc đời bộn bề.
Tỉnh thức trước cái bẫy của định kiến Hình ảnh kinh điển “Đứng ở bên này nhìn số sáu / Sang bờ bên ấy hóa thành chín” nhắc nhở ta về tính tương đối của góc nhìn. Con người rất dễ rơi vào ảo tưởng rằng những gì mắt mình thấy, tai mình nghe là toàn bộ sự thật. Nhưng thực tế, chân trời không thuộc về một phía, và trải nghiệm của một cá nhân chưa bao giờ đủ rộng để bao quát nhân gian.
Sự bao dung bắt đầu từ lòng trắc ẩn Tác giả gợi mở một khoảng lặng phía sau những biểu hiện bên ngoài: đằng sau một nụ cười có thể là nước mắt, sau sự lặng im có thể là giông bão giấu kín. Khi hiểu rằng ai cũng mang trên vai một gánh nặng vô hình mà họ không thể tỏ bày, ta sẽ tự khắc bớt đi sự vội vàng phán xét, bớt đem “khuôn phép cũ” để áp đặt lên số phận của người khác.
Đỉnh cao của sự trưởng thành Bốn câu thơ kết đúc kết trọn vẹn tiến trình tu dưỡng của một con người:
“Nhìn đời nhiều phía là tri thức,
Hiểu người nhiều nỗi ấy tình thương.
Biết soi lại chính mình mới thấu,
Trưởng thành là rộng một con đường.”
Biết nhìn đa chiều là trí tuệ, biết cảm thông là lòng nhân ái, nhưng quan trọng nhất vẫn là năng lực tự soi chiếu để gột rửa sự kiêu căng của bản thân. Khi tâm mở rộng, dung chứa được những điều khác biệt mà không bài xích, con đường đời tự khắc sẽ thênh thang và bình yên.
