CHUYỂN HÓA …

CHUYỂN HÓA …

Thường Hỷ Lê Niên

Ta mải miết đi tìm bóng tối,
Quên thắp trong lòng một ánh mai.
Bao nhiêu sức lực dành tranh đấu,
Mấy kẻ quay về tự sửa sai?

Đời vốn trải dài bao đối nghịch,
Thiện tà đan quyện giữa nhân gian.
Càng đem thù hận làm gươm giáo,
Càng khiến lòng người hóa đá tan.

Bóng tối đâu sinh từ ánh sáng,
Chỉ nơi thiếu sáng mới thành hình.
Cỏ dại mọc lên nơi đất cỗi,
Lòng người khô cạn bởi vô minh.

Nhổ cỏ mà quên vun đất tốt,
Xuân về cỏ dại lại sinh sôi.
Chỉ lo trừng phạt điều sai trái,
Ai gieo nhân thiện giữa cuộc đời?

Yêu thương đâu phải là nhu nhược,
Bao dung không có nghĩa dung tà.
Có lúc phải nghiêm ngăn điều ác,
Nhưng lòng đừng để hận thù pha.

Một đứa trẻ nuôi bằng nhân ái,
Biết thương người, biết trọng tình thân.
Một cộng đồng sẻ chia hoạn nạn,
Sẽ vơi tranh đoạt, bớt hờn sân.

Đừng chỉ mong người đời đổi khác,
Mà quên soi lại chính tâm mình.
Muốn thế gian thôi nhiều giông bão,
Trước hết lòng ta phải lặng thinh.

Đối đầu có thể ngăn tội ác,
Chuyển tâm mới đổi được căn nguyên.
Trừng phạt có khi ngăn một bước,
Giáo dưỡng gieo mầm đức thiện hiền.

Đèn sáng chẳng cần tranh với tối,
Cũng không cần biện giải điều chi.
Cứ lặng lẽ soi miền tăm tối,
Bóng đêm lui bước chẳng cần gì.

Nếu biết đổi hờn căm thành ái,
Đổi lời phán xét lấy bao dung.
Đổi bao tranh chấp thành xây dựng,
Nhân thế vơi dần những lạnh lùng.

Thắng được người chưa là thắng lớn,
Thắng mình mới thật đáng tự hào.
Bởi kẻ mang lòng đầy giận dữ,
Khó tìm thanh thản giữa lao đao.

Đừng mãi đánh nhau cùng bóng tối,
Đến khi quên mất ánh dương mình.
Hãy thắp trong tim nguồn sáng thiện,
Cho đời nở lại những bình minh.

Sau cuối đường dài bao biến động,
Mới hay chân lý chẳng đâu xa.
Muốn cho nhân thế ngời nhân ái,
Hãy tự chuyển mình trước đã mà!

Chuyển hóa không là lời né tránh,
Mà là trí tuệ giữa phong ba.
Đối đầu có thể ngăn bóng tối,
Tình thương mới thắp sáng muôn nhà.

Thường Hỷ Lê Niên
Thu 2004

CHUYỂN HÓA  mang đậm chất triết luận thiền vị, đi thẳng vào câu hỏi muôn thuở của kiếp nhân sinh bằng giọng thơ điềm tĩnh, sâu sắc và đầy tính thức tỉnh.

Mạch thơ dẫn dắt người đọc qua từng tầng nhận thức rất tự nhiên:

• Sự thật về bóng tối và vô minh: Hình ảnh “Bóng tối đâu sinh từ ánh sáng / Chỉ nơi thiếu sáng mới thành hình” và “Nhổ cỏ mà quên vun đất tốt” là những ẩn dụ đắt giá. Việc đối đầu hay trừng phạt chỉ là cắt ngọn; muốn dứt điểm cái ác, cái xấu thì gốc rễ nằm ở việc gieo trồng điều thiện và thắp sáng tự tâm.

• Cái nhìn quân bình về bi và dũng: Thơ không rơi vào sự nhu hòa yếu đuối mà vạch rõ lằn ranh trí tuệ: “Yêu thương đâu phải là nhu nhược / Bao dung không có nghĩa dung tà / Có lúc phải nghiêm ngăn điều ác / Nhưng lòng đừng để hận thù pha.” Đây chính là tinh thần Bi – Trí – Dũng vẹn toàn: hành động ngăn chặn sự dữ bằng sự tỉnh táo chứ không bằng sự thiêu đốt của oán hận.

• Sức mạnh tự chuyển hóa: Tinh thần “Thắng vạn quân không bằng tự thắng mình” được đúc kết bình dị mà thấm thía qua từng khổ thơ cuối: “Đèn sáng chẳng cần tranh với tối / Cứ lặng lẽ soi miền tăm tối / Bóng đêm lui bước chẳng cần gì.” Ánh sáng không cần tuyên chiến, bản thân sự hiện diện của nó đã xua tan màn đêm.

Bài thơ viết từ Mùa Thu 2004 nhưng giá trị tư tưởng vẫn nguyên vẹn tính thời sự cho bất kỳ thời đại nào.