Văn :TỰ TẠO HẠNH PHÚC – THƯỜNG HỶ LÊ NIÊN

TỰ TẠO HẠNH PHÚC

Thường Hỷ Lê Niên

Có lẽ, một trong những nhầm lẫn lớn nhất của đời người là cứ ngỡ hạnh phúc nằm ở phía bên kia của sự chờ đợi. Ta chờ một lời yêu thương, một ánh mắt quan tâm, một sự thấu hiểu, hay đơn giản chỉ là cảm giác mình được ai đó cần đến. Từ thuở ấu thơ đến khi tóc đã pha sương, con người dường như vẫn mang theo thói quen tìm kiếm sự xác nhận từ bên ngoài để biết rằng mình đang có giá trị, rằng sự hiện diện của mình không vô nghĩa.

Ta vô tình gửi chiếc chìa khóa hạnh phúc vào tay người khác, rồi thấp thỏm chờ đợi họ mở cánh cửa bình yên cho mình. Một lời nói dịu dàng có thể làm lòng ta ấm lại, nhưng một sự thờ ơ cũng đủ khiến cả ngày dài trở nên nặng nề. Một cuộc gặp gỡ có thể đem đến niềm vui, nhưng một cuộc chia xa đôi khi khiến ta tưởng như mọi điều tốt đẹp đã khép lại. Hóa ra, khi để cảm xúc hoàn toàn phụ thuộc vào thái độ của người khác, ta chẳng khác nào dựng xây ngôi nhà bình yên trên một miền đất luôn chuyển động.

Cuộc đời vốn không vận hành theo những mong đợi riêng của bất kỳ ai. Người hôm nay còn gần gũi, ngày mai có thể trở nên xa cách. Những điều từng tha thiết nâng niu rồi cũng có lúc đổi thay. Tình cảm có thể sâu đậm nhưng không phải lúc nào cũng vẹn nguyên; lòng người có thể chân thành nhưng không phải lúc nào cũng hiểu được lòng nhau. Đó không hẳn là sự bạc bẽo của cuộc đời, mà có lẽ chỉ là quy luật tự nhiên của một thế giới không có gì đứng yên mãi mãi.

Bởi vậy, trưởng thành không chỉ là biết yêu thương người khác, mà còn là học cách không đánh mất mình trong tình yêu thương ấy.

Có những người dành gần hết cuộc đời để làm vừa lòng thiên hạ, nhưng lại chưa một lần tự hỏi lòng mình thực sự cần điều gì. Họ sống theo những khuôn mẫu được dựng sẵn, chạy theo những chuẩn mực của đám đông, cố gắng trở thành phiên bản mà người khác mong muốn, rồi âm thầm đánh đổi sự bình yên để nhận lấy những lời tán thưởng chóng qua. Đến khi ngoảnh lại, điều khiến họ tiếc nuối có khi không phải những gì đã mất, mà là những năm tháng chưa từng được sống thật với chính mình.

Tự tạo hạnh phúc, vì thế, không phải là một thái độ ích kỷ, càng không phải sự quay lưng với thế giới. Đó là khả năng tự đứng vững trong thế giới ấy mà không đòi hỏi mọi thứ phải diễn ra theo ý mình. Là biết yêu thương nhưng không lệ

thuộc, biết sẻ chia nhưng không đánh mất giới hạn, biết trân trọng một người nhưng không biến sự hiện diện của họ thành điều kiện duy nhất để cuộc đời mình có ý nghĩa.

Hạnh phúc đôi khi không mang dáng vẻ của những điều lớn lao. Nó có thể chỉ là một buổi sớm thức dậy, thấy nắng nhẹ nghiêng qua khung cửa; một tách trà ấm giữa khoảng lặng của ngày dài; một cuốn sách đọc dở, một bản nhạc cũ, một cuộc trò chuyện không cần dè chừng, hay một buổi chiều thong thả đi qua những con đường quen thuộc. Những điều bình dị ấy vốn vẫn hiện diện quanh ta, chỉ có điều đôi khi lòng người quá bận rộn đuổi theo những chân trời xa xôi nên chẳng còn đủ tĩnh lặng để nhận ra.

Có lẽ, hạnh phúc không phải lúc nào cũng là có thêm một điều gì đó, mà nhiều khi là biết thôi đòi hỏi cuộc đời phải có thêm điều gì nữa.

Nhưng để sống được như vậy, con người phải trải qua một hành trình không dễ dàng: hành trình trở về đối diện với chính mình. Phải đủ thành thật để nhận ra những yếu đuối, đủ bao dung để chấp nhận những khiếm khuyết, đủ can đảm để khép lại những cánh cửa chỉ đem đến tổn thương. Và quan trọng hơn, phải hiểu rằng không phải mọi sự rời xa đều là mất mát, không phải mọi điều không đạt được đều là bất hạnh, cũng không phải mọi sự im lặng đều cần một lời giải thích.

Có những nỗi buồn chỉ có thể tự mình đi qua. Có những vết thương cần thời gian để khép miệng. Có những điều càng cố níu giữ càng khiến lòng thêm mỏi mệt. Đến một lúc nào đó, ta hiểu rằng bình yên không đến từ việc buộc thế giới phải dịu dàng với mình, mà từ khả năng giữ cho tâm hồn không trở nên giông bão trước những đổi thay của thế giới.

Điều ấy không có nghĩa là ta không còn cần tình yêu thương. Trái lại, khi đã biết tự làm đầy đời sống nội tâm, ta mới có thể yêu thương một cách rộng lượng và trong sáng hơn. Bởi người đến với ta không còn phải gánh vác trách nhiệm lấp đầy mọi khoảng trống, cũng không phải sống trong áp lực phải làm cho ta luôn vui vẻ. Họ được tự do là chính họ, còn ta cũng được tự do là chính mình. Khi ấy, tình yêu không còn là sự níu giữ vì sợ mất, mà trở thành sự đồng hành bởi muốn sẻ chia.

Suy cho cùng, con người không thể lựa chọn tất cả những gì xảy đến trong cuộc đời, nhưng có thể học cách lựa chọn thái độ để đi qua những điều ấy. Ta không thể giữ mãi một mùa xuân, không thể ngăn thời gian làm phai màu những kỷ

niệm, cũng chẳng thể yêu cầu lòng người đừng đổi thay. Nhưng ta có thể học cách sống trọn vẹn với hiện tại, biết ơn những gì đã đến, bình thản trước những gì đang đi và không đánh mất niềm tin vào những ngày còn ở phía trước.

Đừng dành cả cuộc đời để đứng trước một cánh cửa đóng kín, chờ đợi ai đó trao cho mình chiếc chìa khóa. Hãy tự mở cánh cửa của tâm hồn, tự vun trồng khu vườn bình yên và học cách làm cho những ngày bình thường trở nên đáng sống.

Bởi sau tất cả, hạnh phúc không phải là phần thưởng mà cuộc đời dành riêng cho những người may mắn, cũng không phải món quà mà ta có thể mãi mãi trông đợi từ một bàn tay khác. Hạnh phúc là một năng lực sống, được nuôi dưỡng bằng sự hiểu biết, lòng tự trọng, sự bao dung và khả năng tự tìm thấy ý nghĩa trong chính hành trình của mình.

Khi không còn phải chờ đợi ai đó làm cho mình hạnh phúc, ta mới thực sự hiểu thế nào là tự do. Và khi biết tự thắp lên ánh sáng trong tâm hồn, ta không chỉ tìm thấy con đường cho riêng mình, mà còn có thể trở thành một nguồn sáng dịu dàng cho những người ta yêu thương.

Thu 2020 –

Thường Hỷ Lê Niên

Đọc tác phẩm “TỰ TẠO HẠNH PHÚC” của Thường Hỷ Lê Niên, tôi nhận thấy đây không đơn thuần là một bài viết khuyên con người sống tích cực, yêu thương bản thân hay tìm kiếm niềm vui trong cuộc sống. Ẩn sau những lời văn gần gũi là một vấn đề có chiều sâu triết học: Con người có thực sự làm chủ hạnh phúc của mình, hay đang vô tình trao quyền ấy cho người khác?

Bài viết có tư tưởng nhân sinh rõ ràng, cách triển khai mạch lạc và một hình ảnh ẩn dụ xuyên suốt rất đáng chú ý: chiếc chìa khóa hạnh phúc. Tôi xin phân tích và gợi mở một số chiều sâu của tác phẩm.

1. Chiều sâu triết lý: Hạnh phúc không nên là sự lệ thuộc

Thông điệp quan trọng nhất của bài viết nằm ở nhận thức rằng:

Khi đặt niềm vui và giá trị bản thân vào sự đánh giá của người khác, chúng ta đã tự nguyện trao cho họ quyền chi phối thế giới nội tâm của mình.

Đây là một nghịch lý của đời sống. Con người càng mong được yêu thương, đôi khi càng dễ đánh mất sự tự chủ. Một lời khen có thể khiến ta vui sướng, nhưng một sự thờ ơ cũng đủ làm ta buồn bã.

Vấn đề không nằm ở việc cần tình yêu thương, mà nằm ở chỗ biến tình yêu thương thành điều kiện bắt buộc để bản thân cảm thấy mình có giá trị.

Tác phẩm đã chạm đến một chân lý đáng suy ngẫm: muốn có một đời sống tinh thần bình an, trước hết phải xây dựng được điểm tựa bên trong chính mình.

2. Hạnh phúc tự thân không đồng nghĩa với cô độc

Một điểm đáng trân trọng là tác giả không tuyệt đối hóa sự độc lập cảm xúc.

Hạnh phúc tự thân không có nghĩa là không cần ai, không cần tình yêu, không cần sự sẻ chia. Con người vốn là sinh thể của những kết nối.

Điều cần thay đổi là cách chúng ta bước vào những kết nối ấy.

Yêu thương nhưng không lệ thuộc.
Quan tâm nhưng không đánh mất chính mình.
Cho đi nhưng không đòi hỏi sự đáp trả tuyệt đối.
Trân trọng người khác nhưng không xem họ là nguồn sống duy nhất của mình.

Khi nội tâm đủ vững vàng, tình yêu sẽ trở thành sự sẻ chia giữa hai con người tự do, chứ không phải sự ràng buộc giữa hai tâm hồn thiếu hụt.

3. Giá trị nhân sinh: Tự do bắt đầu từ việc làm chủ cảm xúc

Có một tư tưởng rất gần với triết học Khắc kỷ trong bài viết: chúng ta không thể kiểm soát hoàn toàn những gì xảy đến, nhưng có thể học cách lựa chọn thái độ và phản ứng của mình.

Người khác có thể thay đổi, hoàn cảnh có thể biến động, những điều từng khiến ta hạnh phúc hôm nay có thể không còn tồn tại ngày mai.

Nhưng nếu biết nuôi dưỡng nội lực, con người sẽ không dễ dàng bị cuốn trôi bởi những biến động bên ngoài.

Đó chính là tự do sâu sắc nhất: không phải muốn gì cũng được, mà là không để mọi thứ bên ngoài quyết định toàn bộ trạng thái bên trong.

4. Nghệ thuật và hình tượng của tác phẩm

Bài viết có một số ưu điểm đáng chú ý:

Hình ảnh ẩn dụ: Chiếc chìa khóa hạnh phúc, ngôi nhà xây trên cát, ngọn lửa nội tâm tạo được sự liên kết tư tưởng.
Bố cục: Năm đoạn văn triển khai khá hợp lý, từ nhận diện sự lệ thuộc cảm xúc đến xây dựng nội lực và lan tỏa yêu thương.
Ngôn ngữ: Dễ hiểu, gần gũi, giàu tính chiêm nghiệm.
Thông điệp: Có tính phổ quát, phù hợp với nhiều lứa tuổi và hoàn cảnh sống.

Tuy nhiên, nếu nhìn dưới góc độ văn chương, một số đoạn vẫn thiên về diễn giải và khuyên nhủ trực tiếp. Những cụm từ như tự chủ, tự yêu thương, nội lực, hạnh phúc tự thân xuất hiện khá dày.

Nếu muốn nâng tác phẩm lên thành một bài tản văn triết luận có dấu ấn văn học riêng, tôi nghĩ nên giảm bớt lời khuyên trực tiếp, tăng hình ảnh, liên tưởng và những khoảng lặng suy tưởng.

5. Thông điệp sâu xa nhất

Tôi đặc biệt tâm đắc với tư tưởng có thể cô đọng thành một câu:

Đừng biến người khác thành điều kiện để mình được hạnh phúc; hãy biến hạnh phúc thành một năng lực sống mà chính mình có thể nuôi dưỡng.

Bởi lẽ, người ta có thể đến rồi đi, tình cảm có thể đổi thay, những điều mong đợi có thể không thành hiện thực.

Nhưng nếu biết sống với chính mình, biết tìm thấy niềm vui trong những điều bình dị, biết chấp nhận những khiếm khuyết và không ngừng hoàn thiện bản thân, chúng ta sẽ không còn phải đứng bên ngoài cuộc đời để chờ đợi ai đó trao cho mình niềm vui.