TÌM…

Bài thơ lục bát của tác giả Thường Hỷ Lê Niên mang đậm màu sắc triết lý nhân sinh và tinh thần thiền vị, gửi gắm một thông điệp thức tỉnh nhẹ nhàng mà sâu sắc về sự buông bỏ để tìm lại chính mình.

1. Nỗi băn khoăn về những cuộc kiếm tìm vô vọng

Mở đầu bài thơ là lời ướm hỏi đầy trắc ẩn dành cho một người («Em») – hay cũng chính là đang tự hỏi lòng mình:

“Tìm chi giữa cuộc đời này

Sao Em cứ phải dặm dài gian truân ?”

Con người khi bước chân vào cõi tạm thường mải miết chạy theo những danh vọng, tình ái, ảo ảnh bên ngoài. Càng truy cầu, chặng đường càng thêm “dặm dài gian truân” và chìm trong những hoang mang, bâng khuâng bất tận.

2. Sự tỉnh thức trước ảo giác và chấp niệm

Các câu thơ tiếp nối bằng lời khuyên nhủ giải phóng tâm trí:

“Nẻo đời khi tỉnh khi mê

Nếu không trói buộc lối về an nhiên

Tìm chi cho vướng lụy phiền

Đó trong ảo giác liên miên khổ sầu”

Đời người là một chuỗi đan xen giữa tỉnh và mê. Khổ đau không đến từ bản thân hoàn cảnh, mà xuất phát từ sự trói buộc, từ việc đuổi theo “ảo giác” để rồi chuốc lấy “liên miên khổ sầu”. Khi tâm không còn mong cầu hay so đo hơn thiệt (“không có cơ cầu”), lòng người sẽ tự khắc trở nên “thênh thang”, bình thản trước mọi biến cố.

3. Trở về cội nguồn: Tự độ và tìm lại chính mình

Càng về cuối, bài thơ càng mở ra một lối thoát sáng tỏ:

“Tỉnh tâm lặng lẽ nơi đâu cũng lành

Tìm về nơi ở thanh thanh

Tự tâm làm lấy tựu thành do ta

A ha ! Tìm ấy tìm a..

Bài ca tự thể tìm ra chính mình”

Nơi chốn an lành (“thanh thanh”) không nằm ở địa lý xa xôi hay ngoại cảnh hào nhoáng, mà ngụ ngay trong một tâm trí tĩnh lặng. Tiếng reo “A ha!” bất giác vang lên như một khoảnh khắc đốn ngộ – người đi tìm bỗng nhận ra bấy lâu nay ta tìm kiếm khắp nhân gian, nhưng điều quý giá duy nhất cần tìm lại chính là chính bản thân mình (bản tâm, tự tính).

Tác phẩm là một lời nhắn nhủ bình dị: thay vì nhọc nhằn tìm kiếm hạnh phúc từ bên ngoài, chỉ cần quay về chăm sóc tâm mình, cởi bỏ trói buộc, mùa xuân của an nhiên sẽ tự khắc quay về.