Chánh niệm có phải là “đóng băng” ở hiện tại và ngừng cầu tiến?

Chánh niệm có phải là “đóng băng” ở hiện tại và ngừng cầu tiến?

Có một câu hỏi khá hay mà tôi nhận được gần đây: “Nếu cứ bảo phải sống trong hiện tại, vậy làm sao mà cầu tiến hướng về tương lai? Rồi không nhìn lại quá khứ, lấy đâu ra kinh nghiệm mà rút?”

Thú thật, hồi mới tìm hiểu về chánh niệm, tôi cũng từng loay hoay với cái “mâu thuẫn” này y hệt như vậy. Tôi sợ rằng nếu mình quá hài lòng với “bây giờ”, mình sẽ mất đi ý chí chiến đấu, mất đi cái lửa của một người làm kinh doanh.

Nhưng sau bao nhiêu năm lăn lộn, tôi mới nhận ra… Chánh niệm không bắt bạn dừng lại hay xoá bỏ, nó chỉ bắt bạn “tỉnh” khi đang chạy mà thôi.

Tôi thường ví việc sống chánh niệm giống như một người thợ mộc đang tạc tượng.

Nếu lúc đang cầm đục, tâm trí mình cứ mải mơ về lúc bức tượng hoàn thiện được trưng bày lộng lẫy (tương lai), hay cứ ngồi dằn vặt vì nhát đục hỏng ngày hôm qua (quá khứ), thì chắc chắn nhát đục ngay lúc này sẽ lệch tay.

Muốn có một tương lai rực rỡ, cách duy nhất là phải hoàn thành xuất sắc “nhát đục” ở hiện tại.

Tương lai thực chất chỉ là kết quả nối dài của những phút giây hiện tại được làm tốt nhất mà thôi.

Chiêm nghiệm từ góc độ tỉnh thức, tôi sẽ cho bạn thấy ba sự thật về mối quan hệ giữa Chánh niệm và Thời gian.

Tương lai được xây bằng những “hiện tại” chất lượng

Cầu tiến không phải là mơ mộng về tương lai, mà là nỗ lực tối đa cho những việc đang cầm trên tay. Một người luôn sống cho tương lai thường bỏ lỡ những bước đệm cần thiết để chạm đến nó.

Quá khứ là chất liệu, không phải nơi cư trú.

Chánh niệm cho phép chúng ta nhìn lại quá khứ để rút kinh nghiệm (chiêm nghiệm) mà không bị kẹt lại trong sự hối tiếc. Ta nhìn lại lỗi lầm với sự quan sát khách quan: “À, lúc đó mình đã làm thế này và kết quả là thế kia”. Sau khi học xong bài học, ta mang nó về phục vụ cho hiện tại.

Hiện tại là điểm tựa duy nhất để hành động.

Bạn không thể trở về ngày hôm qua để sửa lỗi, cũng không thế ăn bữa cơm của ngày mai. Sự cầu tiến hay rút kinh nghiệm chỉ có giá trị khi nó được chuyển hóa thành hành động ngay lúc này.

Chánh niệm giống như việc bạn đang lái xe trên đường cao tốc. Bạn nhìn gương chiếu hậu (quá khứ) để biết mình đã đi qua đâu và tránh va chạm, bạn nhìn biển chỉ dẫn phía xa (tương lai) để biết hướng đi, nhưng đôi tay và ánh mắt của bạn phải tập trung hoàn toàn vào đoạn đường ngay trước mũi xe (hiện tại).

Nếu bạn mải nhìn gương hay nhìn biển báo mà quên mặt đường, tai nạn là điều khó tránh khỏi.

Vậy nên với tôi, sống cho hiện tại chính là cách cầu tiến thông minh nhất và chiêm nghiệm sâu sắc nhất.

Hy vọng cách tiếp cận này của tôi giúp bạn có thêm một góc nhìn mới mẻ.