Những tác phẩm ông để lại chắt lọc tinh hoa của y học cổ truyền, được đánh giá là công trình y học xuất sắc nhất thời trung đại Việt Nam. Phép dưỡng sinh của Hải Thượng Lãn Ông có vẻ đơn giản nhưng lại toàn diện và sâu sắc, đáng tiếc là không được nhiều người đương thời biết đến.

Ông nói:

Đời xưa các bậc thánh tri
Chữa khi chưa bệnh có gì khó khăn
Đau rồi tiếc của thương thân
Khác gì khi loạn thấy cần đúc gươm

(Vệ sinh yếu quyết ca – Hải Thượng Lãn Ông)

Từ một góc độ nào đó, dưỡng sinh có tác dụng phòng bệnh. Phòng bệnh hơn chữa bệnh, đó là đạo lý muôn đời nay.

Phép dưỡng sinh của Hải Thượng Lãn Ông kỳ thực đơn giản mà lại không đơn giản. Đơn giản ở chỗ có thể chỉ gói gọn trong vài câu thơ. Nhưng để tâm lĩnh thần hội và thực hành theo lại là điều không hề đơn giản:

Dưỡng sinh theo phép Chân Nhân
…
Nhiếp sinh phép có từ xưa
Âm dương thời tiết bốn mùa thuận theo
Tu thân dưỡng tính đôi chiều
Điều hòa thuật số bấy nhiêu phép mà

(Vệ sinh yếu quyết ca – Hải Thượng Lãn Ông)

Đoạn thơ súc tích đã nói lên bí mật của phép dưỡng sinh, đó là tuân theo phép tắc của Đạo gia, của các bậc Chân Nhân: Tu thân dưỡng tính, thuận theo tự nhiên – Âm dương thời tiết bốn mùa và điều hòa theo thuật số – vốn là cương kỷ của phép dưỡng sinh.

Khoa học phát hiện ra kết cấu não bộ của người giống như kết cấu của các tinh hệ. Đạo gia xưa cũng giảng con người là tiểu vũ trụ, do đó cũng phải tuân theo đặc tính tự nhiên của vũ trụ thì mới có thể ‘vận hành’ bình ổn.

Dưỡng tâm đặt lên hàng đầu

Hải Thượng Lãn Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của yếu tố tinh thần trong phép dưỡng sinh, điều vốn đã chìm vào quên lãng từ bao lâu nay:

Muốn cho chân khí điều hòa
Sửa mình trong sạch hư vô trong lòng
Tinh thần giữ vững ở trong
Bệnh nào xâm được chẳng phòng cũng an

(Vệ sinh yếu quyết ca – Hải Thượng Lãn Ông)

Sách Linh Khu cũng khẳng định: “Một mình tà khí không thể làm hại người ta được, phải là người hư yếu thì tà khí mới ập vào được. Tư tưởng ổn định, yên tĩnh thì tinh khí sẽ cố thủ được ở trong, cho nên hư tà không thể làm hại được”.

Khi tâm sạch thanh tịnh, không còn ham muốn đòi hỏi, chẳng tranh chẳng đấu, sống ung dung tự tại thì tự nhiên tà (bệnh tật) sẽ không dám xâm hại, đây cũng chính là trọng điểm dưỡng sinh của Đạo gia. Người làm được như vậy xưa gọi là Chân Nhân:

Noi xưa ăn ở thật thà
Chẳng vì danh lợi bôn ba nhọc lòng
…
Chí nhân, lòng chẳng muốn tham
Có gì lo sợ tà xâm hại minh
Mọi điều vừa phải thì thôi
Muốn gì cũng được chẳng đòi hỏi hơn
Ăn thường mà vẫn thấy ngon
Mặc gì cũng đẹp vui quen với đời
Chẳng hề tranh cạnh đua đòi
Mọi người chất phác chẳng nài dưới trên
Mắt trông chẳng muốn chẳng thèm
Dâm tà đâu dễ quấy phiền lòng ta

(Vệ sinh yếu quyết ca – Hải Thượng Lãn Ông)

Nếu làm được như vậy thì:

Bất kỳ kẻ khéo người ngu
Ai mà biết giữ chẳng lo sợ gì
Trăm năm động tác chẳng suy
Dưỡng sinh trọn đạo chẳng nguy chút nào

(Vệ sinh yếu quyết ca – Hải Thượng Lãn Ông)

Phòng bệnh hơn chữa bệnh. Trong vô số những bài thuốc, những kinh nghiệm đúc kết, những lý luận để lại cho đời của Hải Thượng Lãn Ông, có lẽ phép dưỡng sinh là thứ có giá trị hơn cả. Trong đó phép dưỡng tâm được đặt lên hàng thứ nhất, là nét tinh túy nhất trong đạo dưỡng sinh của Đông Y nói riêng và của Đạo gia nói chung.

Chẳng vậy mà:

Lo sầu vì bệnh giàu sang
Vui nghèo khoẻ mạnh hiên ngang trong lòng
Thảnh thơi ở chốn núi rừng
Cuộc đời thanh bạch mà thường sống lâu
Hơn người quyền quý công hầu
Nhàn cư tửu sắc phần nhiều chết non
Mặc dù đạo dẫn, tiên đan
Đâu bằng hai chữ Thanh tâm là cùng

(Vệ sinh yếu quyết ca – Hải Thượng Lãn Ông)

Người xưa vì để tu dưỡng tâm tính, thanh tâm quả dục mà rời xa vòng danh lợi, sống ẩn cư nơi rừng núi bầu bạn với thiên nhiên. Xã hội ngày nay phóng túc dục vọng, ngày càng phức tạp, con người trong xã hội muốn dưỡng tâm, đạt được thanh tâm quả thực khó khăn muôn trùng.

Người ngày nay đủ các loại bệnh, có những bệnh không hề thấy trong xã hội xưa. Tại sao? Nếu theo các danh y xưa, thì ngoài các yếu tố ngoại cảnh như ô nhiễm môi trường, ô nhiễm thực phẩm và nước… thì vấn đề ở tự thân là số 1, trong tâm quá nhiều ham muốn, tâm bất an mà sinh bệnh trên thân. Có uống thuốc bổ thế nào, y học hiện đại ra sao cũng không giải được vấn đề này. Yoga, thiền định, khí công chỉ là phương pháp hỗ trợ, thiết yếu nhất chỉ có tịnh tâm cho chính thì mới vượt được khí tà, mới qua được bạo bệnh.

Đại Hải (tổng hợp)

Trong một buổi phỏng vấn, khi được hỏi điều gì gây ngạc nhiên nhất cho nhân loại, Đức Đạt Lai Lạt Ma trả lời:

“Con người, chúng ta hy sinh sức khỏe để kiếm tiền. Sau đó lại dùng tiền để phục hồi sức khỏe. Và rồi, chúng ta lo lắng cho tương lai và chán ghét hiện tại, chúng ta sống như thể sẽ không bao giờ chết và sau đó lại chết như chưa từng sống thực sự”.

Điều này chúng ta đã quá quen thuộc, nhưng lại không thể không nhắc tới. Sức khỏe là ưu tiên số 1, những thứ khác là chỉ là thứ yếu. Đạo lý này ai cũng hiểu nhưng lại chẳng mấy ai có thể làm được.

Nửa đời trước chúng ta không tiếc sức khỏe để đổi lấy tiền bạc, nửa đời sau lại dùng tiền bạc để đổi lại sức khỏe. Vì theo đuổi thứ gọi là thành công mà sẵn sàng lao vào những cuộc nhậu thâu đêm suốt sáng, hay làm việc đêm hôm trường kỳ chẳng quản tới giờ giấc.

Điều ấy đã khiến không ít người chưa già mà sức đã tàn, lực đã kiệt, bệnh tật đầy thân.

Tới khi già ốm, bệnh nọ tật kia lại không tiếc tiền mua những đồ bổ, của ngon vật lạ, “thần dược” này nọ để giữ gìn sức khỏe. Đây cũng là chuyện thường tình của nhiều người.

Nhưng cuối cùng sẽ có một ngày chúng ta phát hiện ra rằng sức khỏe được duy trì nhờ thuốc bổ không thể khỏe mạnh, tráng kiện như tạo hóa ban cho. Sinh mệnh được kéo dài dựa vào máy móc và thuốc thang không hề dẻo dai và giúp chúng ta thảnh thơi hưởng thụ những giây phút hạnh phúc trong cuộc đời.

Đương nhiên chúng ta cần nỗ lực làm tốt trách nhiệm của mình trong công việc, trong gia đình, ngoài xã hội. Nhưng đồng thời chúng ta cũng cần phải khắc ghi một điểm là: “Biết điểm dừng”.

Chúng ta có thể cố hết sức nhưng đừng vắt kiệt sinh mệnh trân quý của mình để đánh đổi lấy những thứ hư vinh như mây bay trong những năm tháng cuộc đời. Con người không có sức khỏe, tiền tài danh lợi cũng chẳng ý nghĩa gì. Sức khỏe là cách mạng của tiền tài, không cần biết có tiền hay không có tiền, đều phải dùng vào việc chăm lo cho sức khỏe bản thân trước. Có sức khỏe rồi thì mới ăn ngon ngủ yên, mới biết quý trọng cuộc sống.

Nghĩ về luật nhân quả dưới lăng kính y học trong mùa dịch bệnh Covid-19 .

TS.BS. Lê Thanh Hải.

Hơn 1 năm qua, nhân loại đang hứng chịu đại dịch COVID-19 khủng khiếp. Nước Việt Nam, đặc biệt là Tp. Hồ Chí Minh cũng đang chìm trong đại dịch với số ca nhiễm tăng cao chưa từng có; cuộc sống của người dân trên toàn cầu bị đảo lộn chưa từng thấy; khủng hoảng kinh tế xã hội, sức khỏe là hiện hữu và chưa lường hết hậu quả thảm khốc về sau. Cuộc sống của từng người chịu sự thay đổi một cách sâu sắc: sống chậm lại thay vì sống vội vàng như trước; nhu cầu và thụ hưởng cá nhân trở nên đơn giản hơn, dễ chấp nhận hơn, vị tha hơn…

Trong khủng hoảng mùa dịch, ai cũng chăm lo sức khỏe và hệ miễn dịch của mình hơn. Trước đây chúng ta thường xem nhẹ những khuyến cáo về sức khỏe; mà lao vào cố gắng sỡ hữu nhà cửa và ô tô bằng mọi giá; cứ theo đuổi và thể hiện đẳng cấp qua các mối quan hệ với “người sang”; các buổi vui chơi, tiệc tùng linh đình, hoang phí, thừa mứa thực phẩm và bia rượu, các thú hoang dã quý hiếm trên bàn tiệc…; xem thường và tàn phá môi trường thiên nhiên, bê – tông hóa… gây ra hiệu ứng nhà kính; cứ cố gắng tậu thật nhiều sản phẩm công nghệ như là “chiến tích” cho bằng bạn bằng bè, cứ nằm ì ra trên một chiếc giường và điều khiển cả thế gian này qua các thiết bị thông minh…

Những ngày cách ly xã hội, nhiều thời gian ở nhà, đôi khi chúng ta cũng nghĩ về quá khứ; suy nghĩ và tự vấn mình về các mối quan hệ; về hành vi và công việc hàng ngày; về cái gọi là “tham, sân, si, hỉ, nộ, ái, ố, dục”… Có gì đó làm chúng ta giật mình suy nghĩ về vai trò con người trong đại dịch COVID-19, về sự coi thường sức khỏe của mỗi một chúng ta như là “gieo Nhân” và tự chuốc lấy “hái Quả” trong thế giới ồn ào xô bồ này. Phải chăng dịch giã cũng là do chúng ta góp phần gây nên? Phải chăng đây là hiện hữu của “Luật Nhân Quả” mà con người phải gánh lấy một phần trách nhiệm?

Luật Nhân Quả cho chúng ta nhiều bài học để nhanh chóng điều chỉnh tích cực sức khỏe, hành vi lối sống…

Vào mùa Phật Đản, nghĩ đến “Luật Nhân Quả” trong Phật giáo. Luật Nhân Quả cho chúng ta những bài học để nhanh chóng “điều chỉnh tích cực” sức khỏe, hành vi lối sống trước khi quá muộn. Bài viết không có tham vọng đi sâu vào giải thích tính chính xác, triết lý của “Luật Nhân Quả” siêu nhiên, mà chỉ tập trung giải thích nó dưới lăng kính y học ở nhiều góc độ khác nhau trong cuộc sống, qua một số bằng chứng nghiên cứu khá thuyết phục.

Luật Nhân Quả hay Luật Nghiệp Báo xuất phát từ Phật giáo. Nghiệp là Nhân và Báo là Quả. Nghiệp và Quả Báo tạo thành Luật Nhân Quả. Nếu tạo Nhân hay Nghiệp tốt thì sẽ trổ Quả tốt, còn ngược lại nếu gieo Nhân xấu thì sớm hay muộn gì cũng nhận Quả xấu. Luật Nhân Quả như một vòng tròn lặp lại không bao giờ chấm dứt, vì chúng ta cứ tạo Nhân rồi trả Quả. Trong việc trả Quả lại tiếp tục tạo Nhân mới và Nhân Quả cứ như thế mà thành vòng luân hồi.

Trong cuộc sống, nếu hành động và lời nói ác (Nhân ác), cuối cùng sẽ phải hứng lấy Quả khổ đau tai ương. Ngược lại, nếu hành động và lời nói thiện nghĩa (Nhân thiện), sẽ mang đến Quả an lành hạnh phúc. Triết lý này có vai trò tích cực trong quá trình giáo dục, hình thành nhân cách của mỗi người. Hãy tự kiềm chế lời nói và hành động của mình tránh làm phương hại đến người khác, giúp người người hướng thiện, tạo nên một xã hội hướng thiện và giàu lòng nhân ái.

1. Khi giữ một mối thù trong lòng tức là đang gieo Nhân xấu, bạn sẽ gánh lấy Quả xấu “bệnh cho tim và suy yếu hệ miễn dịch”.

Giận dữ, thù hận, ganh tỵ là một cảm xúc khó có thể loại bỏ ngay, đặc biệt nếu bạn tìm thấy tính hợp lý để bao biện cho sự phẫn nộ của mình. Tuy nhiên, sự giận dữ, thù hận làm tăng nồng độ cortisol trong máu, tác động tiêu cực đến tim, sự trao đổi chất và hệ thống miễn dịch. Một số nghiên cứu cho thấy nồng độ cortisol cao có liên quan đến tỷ lệ tử vong cao hơn. Không giữ oán hận và hờn trách trong lòng khiến bạn có tâm trạng tốt hơn và dung nạp nhiều năng lượng tích cực hơn. Nghiên cứu cũng cho thấy tỷ lệ tử vong của những người mang tâm ác cao hơn người bình thường từ 1,5 – 2 lần. Khi bạn giữ thiện niệm và suy nghĩ tích cực, cơ thể sẽ tiết ra endorphin giúp tế bào được khỏe mạnh, tức tạo “Nghiệp lành” sẽ hưởng “Phước lành”. Endorphin là một chất dẫn truyền thần kinh trong não bộ có tác dụng tạo cảm xúc tích cực, cải thiện tâm trạng và giảm đau…, hoạt động của các tế bào miễn dịch tốt hơn, vì vậy bạn sẽ ít ốm đau, bệnh tật.

Sự giận dữ, thù hận làm tăng nồng độ cortisol trong máu, tác động tiêu cực đến tim, sự trao đổi chất và hệ thống miễn dịch.

2. Khi còn trẻ, gieo Nhân ác (hại người bằng lời nói và hành động, phạm tội, giết người, cướp của…), về sau sẽ nhận gánh Quả xấu (sức khỏe xuống dốc, bệnh tật, tâm thần…). Đúng là bằng chứng khoa học cho Luật Nhân Quả.

Đại học Gaddafi, Anh Quốc và Đại học Texas, Hoa Kỳ đã cùng thực hiện một nghiên cứu và chứng minh được rằng “Luật Nhân Quả” là hoàn toàn có căn cứ khoa học. Thống kê cho thấy, những tội phạm tuổi thiếu niên thường có cơ thể khỏe mạnh hơn những thiếu niên biết tuân thủ pháp luật ở cùng độ tuổi. Nhưng khi thiếu niên có tiền sử phạm tội bước vào tuổi trung niên thì sức khỏe lại xuống dốc nhanh chóng, nguy cơ nằm viện và bị bệnh tật cao hơn nhiều lần so với người bình thường cùng trang lứa. Đó là do thiếu niên có tiền sử phạm tội thường có thói quen sinh hoạt không lành mạnh (hút thuốc lá, nghiện bia rượu và ma túy…) và trạng thái tâm lý tiêu cực (hung dữ, gây bạo hành…), gây nguy cơ cao bệnh tật và rối loạn tâm thần về sau.

Một nghiên cứu khác tại Đại học Brigham Young, Hoa Kỳ trên 4.983 thanh thiếu niên cho thấy, những thanh thiếu niên tham gia vào các hoạt động đức tin, thiện nguyện ít có khả năng tham gia vào việc lạm dụng chất gây nghiện hoặc ít có bạn bè liên quan nghiện ngập, tức là gieo “Nghiệp lành” sẽ hưởng “Phước lành”.

3. Khi chọn lối sống khép kín, cô lập với cộng đồng, sẽ làm tăng nguy cơ bệnh tim, đột quỵ, mất trí nhớ và tử vong. Đó cũng là minh chứng khoa học cho Luật Nhân Quả.

Các nhà nghiên cứu Hoa Kỳ đã kiểm tra 23 nghiên cứu liên quan đến 181.000 người lớn. Trong nhóm này, 4.628 trường hợp có biến cố liên quan tim mạch như cơn đau tim, cơn đau thắt ngực, hoặc thậm chí tử vong, và khoảng 3.000 trường hợp đột quỵ. Các dữ liệu cho thấy sự cô đơn, sống khép kín với xã hội, hoặc cả hai làm tăng 29% nguy cơ bị cơn đau tim và 32% nguy cơ đột quỵ. Theo Tiến sĩ Nicole Valtorta của Đại học York, Vương quốc Anh: “Sự cô đơn có liên quan với hệ thống miễn dịch yếu hơn và huyết áp cao”. Những người cô đơn hay có khuynh hướng tìm đến thuốc lá và bia rượu – một cách giải tỏa ức chế và căng thẳng, nhất là ở nam giới.

Lối sống khép kín, cô lập với cộng đồng, sẽ làm tăng nguy cơ bệnh tim, đột quỵ, mất trí nhớ và tử vong. Đó cũng là minh chứng khoa học cho Luật Nhân Quả.

Nghiên cứu tiến hành tại Hoa Kỳ trên 12.000 người (từ 50 tuổi trở lên cùng với vợ hoặc chồng), kéo dài trong khoảng 10 năm. Những người tham gia báo cáo sự cô đơn và cũng đã được đánh giá khả năng nhận thức mỗi 2 năm một lần cho đến 10 năm. Kết luận, những người trải qua sự cô đơn có nguy cơ mất trí nhớ cao hơn 40%. Người sống chan hòa, vui vẻ và có nhiều mối quan hệ xã hội tích cực sẽ giảm nguy cơ mắc bệnh tim và đột quỵ, tức là gieo “Nghiệp lành” sẽ hưởng “Phước lành”.

4. Khi chọn một lối sống không lành mạnh, như ít vận động, hút thuốc lá, uống nhiều bia rượu…, sẽ gánh chịu hậu quả tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh và tử vong. Đó cũng là minh chứng khoa học cho Luật Nhân Quả.

Một nghiên cứu mới được công bố trên Tạp chí The Lancet, kiểm tra thói quen hoạt động của hơn 416.000 đàn ông và phụ nữ ở Đài Loan, nhận thấy chỉ cần 15 phút tập luyện cường độ vừa phải mỗi ngày đã giúp tăng 3 năm tuổi thọ, và 4 năm với những người tập luyện cường độ vừa phải 30 phút mỗi ngày. Theo Bộ Y tế Hoa Kỳ (NIH), hút thuốc lá vẫn là nguyên nhân gây tử vong nhiều nhất có thể phòng tránh được. Cơ thể sẽ hồi phục đáng ngạc nhiên, huyết áp và lưu thông máu được cải thiện ngay sau khi cai thuốc, và nguy cơ bị ung thư giảm sau mỗi năm. Đúng là gieo “Nghiệp lành” sẽ hưởng “Phước lành”.

Mặt khác, các thành viên gia đình cũng không phải tiếp xúc với khói thuốc lá thụ động. Tức là bạn không tạo ra “cộng Nghiệp” hay “Nghiệp chung” khiến cả gia đình cùng gánh chịu.

Lối sống không lành mạnh, ít vận động, hút thuốc lá, uống rượu sẽ gánh chịu hậu quả tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh và tử vong. Đó cũng là minh chứng khoa học cho Luật Nhân Quả.

Tóm lại, hiểu biết “Luật Nhân Quả” đứng về góc độ y học là rất cần thiết, giúp chúng ta tự nhận biết được Quả xấu mà mình  sẽ phải gánhchịu, nếu tạo ra Nghiệp xấu hay Nhân xấu do thiếu kiểm soát trong suy nghĩ, hành động và lối sống không lành mạnh với sức khỏe. Hơn nữa, Quả xấu chính chúng ta gánh chịu còn làm liên đới cho gia đình, con cháu trong khái niệm “cộng Nghiệp” hay “Nghiệp chung”. Tốt nhất, nên gieo “Nghiệp lành” cho thể chất và tinh thần, bạn sẽ hưởng “Phước lành” mạnh khỏe và an nhiên. Cuối cùng, đích đến của mỗi chúng ta là hạnh phúc và an lành.

TS.BS. Lê Thanh Hải (SKVĐS)

Ngày nay người ta đều cố gắng nghiên cứu xem nên ăn gì, uống gì bổ dưỡng để hạn chế bệnh tật, tăng cường tuổi thọ. Tuy nhiên nhà khoa học nổi tiếng này lại chia sẻ bí quyết khác hẳn: Một người có thể sống thọ hay không, không phải chỉ do ăn uống hay vận động mà còn bởi “cân bằng tâm lý”.

Elizabeth Helen Blackburn, sinh ngày 26 tháng 11 năm 1948 là nhà nghiên cứu sinh học người Mỹ gốc Australia của trường Đại học California tại San Francisco. Bà nghiên cứu đoạn telomere (những trình tự lặp lại của DNA ở các đầu mút của nhiễm sắc thể), một cấu trúc ở đuôi nhiễm sắc thể có nhiệm vụ bảo vệ nó. Blackburn cùng với Carol Greider đã khám phá ra telomerase, enzym cung cấp cho telomere. Vì những nghiên cứu này bà đã được trao giải Nobel sinh học và y khoa năm 2009 cùng với Carol Greider và Jack W. Szostak. Bà cũng hoạt động trong lĩnh vực đạo đức y khoa và từng là một hội viên trong hội đồng tổng thống về đạo đức sinh học.

Theo TS. Blackburn để có thể sống thọ chế độ ăn uống hợp lý chiếm 25%, các nhân tố khác chiếm 25%, và tác dụng của trạng thái cân bằng tâm lý chiếm tới 50%.

1. “Hormones stress” sẽ gây hại cho cơ thể

Theo Hoàng đế nội kinh: Bách bệnh sinh vu khí dã. Nộ tắc khí thượng, hỉ tắc khí hoãn, bi tắc khí kết, kinh tắc khí loạn, lao tắc khí hao… Tạm dịch: Trăm bệnh sinh tại khí. Giận thì khí thăng, vui thì khí trở lại bình thường, buồn thì tạo kết, kinh sợ thì khí loạn, lo lắng thì khí bị hao tổn… Bởi vậy Đông y chữa bệnh trước tiên cần điều chỉnh “nhân tâm”.

Theo Đông y, trị bệnh cần chú trọng thân tâm (ảnh: BL Daily).

Y học hiện đại phát hiện rằng, có đến 65 – 90% các loại bệnh tật của chúng ta như ung thư, xơ cứng động mạch, huyết áp cao, loét dạ dày, kinh nguyệt không đều… đều liên quan tới áp lực tâm lý. Những loại bệnh này được gọi là chứng bệnh do tâm và thân. Con người lúc vui vẻ, cơ thể tiết ra hormone có ích là dopamine… Hormone có ích làm cho tinh thần thả lỏng, mang lại cảm giác hưng phấn, khi đó tâm và thân đều trong trạng thái thoải mái, các chức năng của cơ thể phối hợp nhịp nhàng, cân bằng, tăng cường sức khỏe.

2. “Mục tiêu” có thể thúc đẩy sức sống của sinh mệnh

Theo kết quả nghiên cứu gần đây của các nhà khoa học: Sống có lý tưởng, có mục tiêu sẽ tạo ra một loại cảm xúc mạnh mẽ có lợi đối với sức khỏe. Những truy cầu mong muốn trong cuộc sống hằng ngày sẽ quyết định tâm tính và theo đó sẽ quyết định tới tâm sinh lý của chúng ta.

Một nhà khoa học người Anh đã tiến hành khảo sát những người trong độ tuổi 40 – 90 trong 7 năm. Kết quả phát hiện nhóm người sống không có mục tiêu rõ ràng thì tỷ lệ tử vong do bệnh tật, tự sát, xuất huyết não cao hơn gấp đôi so với nhóm người sống có mục tiêu rõ ràng. Không những vậy, sau khi về hưu không có mục tiêu sống sẽ khiến tinh thần và sức khỏe suy giảm mạnh. Tại sao lại như vậy? Nguyên nhân bởi nếu một người sống không có mục tiêu thì “chết” sẽ là mục tiêu duy nhất trong cuộc đời. Từ đó, cơ chế tự hủy trong tiềm thức sẽ lặng lẽ khởi động khiến sức khỏe bạn ngày càng sa sút. “Mục tiêu” ấy cũng nhất định phải thiết thực, bởi nếu không sẽ khởi tác dụng phụ. Học ca hát, nhảy múa, đánh cờ… đều có thể trở thành mục tiêu trong cuộc sống của bạn bởi chúng đều rất khả thi.

3. “Giúp người làm vui” thực sự có tác dụng trị liệu

Các nhà nghiên cứu phát hiện, việc trợ giúp “vật chất” cho người khác có thể làm giảm tỉ lệ tử vong xuống 42%; ủng hộ tinh thần có thể giúp giảm tỉ lệ tử vong xuống còn 30%. Để tìm hiểu rõ nguyên nhân của vấn đề này, một nhà nghiên cứu y học người Mỹ đã thực hiện cuộc nghiên cứu với đối tượng nghiên cứu là 106 học sinh ở độ tuổi 20 tuổi chia làm 2 nhóm: Một nhóm tình nguyện làm việc thiện, một nhóm dự bị. Sau 10 tuần nhà nghiên cứu phát hiện các loại chứng bệnh viêm nhiễm, cholesterol và cân nặng của nhóm làm việc thiện đều thấp hơn nhóm dự bị.

Giúp đỡ người khác cũng có một tác dụng trị liệu nhất định (ảnh: Pexels).

Tại sao giúp đỡ người khác lại có thể chữa bệnh?
 Thường xuyên giúp đỡ người khác sẽ giúp bạn cảm thấy tự hào và vui vẻ khó diễn đạt thành lời, theo đó làm giảm hormone gây căng thẳng, kích thích các “hormone có lợi”. Chuyên gia bệnh tâm thần và truyền nhiễm thậm chí còn nhận định: Dưỡng thành thói quen vui vẻ giúp người là cách tốt nhất để thoát khỏi u buồn và cũng có thể chữa lành mọi bệnh tật.

David Hamilton, tác giả cuốn sách “Why Kindness Is Good For You” (tạm dịch: Tại sao lòng tốt luôn mang đến hạnh phúc cho bạn) đã từng lý giải: Đôi khi chỉ một hành động nhân đạo bé nhỏ nhưng mang lại lợi ích to lớn cho cả người cho và người nhận. Lòng tốt không chỉ mang đến cho chúng ta nhiều niềm vui giúp ta thoát khỏi mọi bệnh tật mà còn giúp nhiều người xoa dịu nỗi đau.

4. Gia đình hòa thuận bí quyết hàng đầu để sống thọ

Theo kết quả một cuộc khảo sát với 268 sinh viên nam của trường đại học Harvard: Điều thật sự quan trọng trong cuộc sống một người chính là có mối quan hệ giao thiệp với người khác. Thiếu các mối quan hệ xã hội sẽ gây ảnh hưởng đến sức khỏe.

Kết quả của đề tài nghiên cứu của một chuyên gia tâm lý học người Mỹ có tựa đề “Quan hệ giữa tính cách và trái tim” được thực hiện trong 25 năm cho thấy: Người có lòng dạ hẹp hòi, coi trọng nặng nề về danh lợi, tâm chứa đầy hận thù thì tỷ lệ tử vong lên đến 14%; người có lòng dạ rộng rãi, vui vẻ giúp người, tính cách hiền hòa thì tỷ lệ tử vong chỉ có 2.5%.

Đưa ra lý giải về vấn đề này nhà tâm lý chia sẻ: Các mối quan hệ xã hội và gia đình không tốt sẽ làm người đó mang đầy phẫn nộ, oán hận, bất mãn trong tâm, từ đó sẽ khiến thần kinh giao cảm thường xuyên trong trạng thái kích thích. Từ đó adrenalin và hormones stress sẽ bài tiết ra nhiều hơn làm nảy sinh các loại bệnh tật. Gan liên quan mật thiết đến sự điều tiết lượng tuần hoàn máu. Nếu tâm trạng không tốt, tức giận uất ức, cũng có thể ảnh hưởng gan, gây ra tác hại cho chức năng gan.

5. Biết cho đi yêu thương sẽ nhận lại yêu thương

Chính trị gia Quản Trọng thời Xuân Thu Chiến Quốc từng nói: “Thiện khí nghênh nhân, thân như huynh đệ; ác khí nghênh nhân, hại vu qua binh” (Tạm dịch: Dùng thiện ý đối đãi với người sẽ thân như anh em; đối xử ác ý với người khác sẽ có hại như việc binh đao).

Biết cho đi yêu thương sẽ nhận lại yêu thương (ảnh: Pixabay).

Yêu thương cho đi chính là nhận lại. Bởi thiện lương và lòng tốt cũng giống chiếc Bumerang (một loại vũ khí độc đáo có hình chữ V. Điều đặc biệt của loại công cụ này là, khi được phóng đi nếu không trúng đích nó sẽ quay trở lại chân người ném). Thiện lương của chúng ta cũng giống như vậy, nếu bạn trao đi yêu thương, dùng thiện ý đối đãi với người khác thì sẽ nhận lại sự yêu thương và phước báo. Những cạnh tranh khốc liệt của cuộc sống hiện đại làm áp lực tinh thần của chúng ta cũng theo đó mà gia tăng. Thường xuyên căng thẳng mệt mỏi sẽ sinh ra nhiều loại cảm xúc tiêu cực, ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và tuổi thọ.

Qua chia sẻ của chuyên gia sinh học, chúng ta có thể thấy điều quyết định thọ mệnh dài hay ngắn của đời người không chỉ là chế độ ăn uống và vận động, mà còn là điều ẩn sâu trong tâm hồn của mỗi người. Đó chính là: Tôn trọng, giúp đỡ người khác, biết ơn, bao dung, hài hước, tâm thái hòa ái tích cực vui vẻ. Điều này cũng hoàn toàn phù hợp với quy luật dưỡng sinh của cổ nhân, đó là sống hiền hòa, thuận với đất trời, với tự nhiên.

Theo Facebook Dũng Vũ
Khiêm Từ biên tập

Những thói quen đơn giản này có thể quyết định sức khoẻ của bạn sẽ như thế nào trong 1-2 năm tới!

Chất lượng giấc ngủ có ảnh hưởng rất lớn đến khả năng phòng bệnh của mỗi người, cũng như khả năng hồi phục sức sống cho cơ thể, duy trì sức khỏe và tuổi thọ.

Để có sức khỏe tốt, trước khi đi ngủ chúng ta cần tránh những thói quen xấu sau:

1. Vận động nhiều

Việc vận động quá mức trước khi ngủ sẽ làm cơ thể quá mệt mỏi, cho dù là giải trí hay tập thể dục, thì cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng của giấc ngủ.

Một khi hệ thống thần kinh của bạn được kích thích, thông qua hoạt động trí óc hoặc thể chất, bạn cần một thời gian để lấy lại trạng thái bình yên và tĩnh lặng, phù hợp hơn cho giấc ngủ. Không cho bản thân cơ hội để thư giãn trong ngày hoặc liên tục kích thích não bộ bằng các trò giải trí cho đến khi đi ngủ, sẽ gây khó đi vào giấc ngủ và ảnh hưởng đến sức khỏe của cơ thể.

2. Ăn tối trễ

Ăn tối trước khi đi ngủ có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Các chuyên gia y tế nhắc nhở chúng ta rằng nên tránh ăn tối trước khi đi ngủ, nhất là bữa ăn có nhiều chất béo và đường cao, sẽ khiến cơ thể khó chuyển hóa triệt để những thực phẩm này, là nguyên nhân của bệnh tim mạch. Có thể bạn sẽ cảm thấy khó ngủ nếu dạ dày của bạn đang bận rộn cố gắng tiêu hóa những gì bạn vừa ăn, vì vậy tốt nhất là bạn nên tránh ăn trong vòng hai giờ trước khi đi ngủ.

3. Không đi tiểu

Nhiều người không muốn đi tiểu trước khi ngủ, mặc dù biết điều đó sẽ không tốt cho bàng quang. Nếu chứa nước tiểu nhiều và quá lâu có thể dẫn đển nhiễm trùng và bệnh thận. Nên nhớ là cần phải đi tiểu trước khi ngủ, bạn sẽ ngủ ngon hơn đấy!

4. Uống rượu

Uống rượu trước khi đi ngủ có thể cản trở cơ thể bạn bước vào giai đoạn phục hồi và có giấc ngủ sâu. Khi đó bạn sẽ chỉ ngủ chập chờn, cơ thể bạn sẽ không được nghỉ ngơi đầy đủ, và cảm thấy mệt mỏi hơn sau khi thức dậy. Đặc biệt đối với những bệnh nhân béo phì và mắc bệnh về đường hô hấp, uống rượu trước khi đi ngủ có thể gây ức chế hô hấp, dẫn đến tình trạng ngưng thở khi ngủ.

Và sau đây là một số thói quen tốt để bạn luôn có sức khỏe tốt.

1. Rèn luyện thân thể điều độ mỗi ngày

Việc lười vận động trong thời gian dài dễ dẫn đến tình trạng máu lưu thông kém. Nếu khả năng trao đổi chất của cơ thể không tốt sẽ rất dễ bị ốm. Tập thể dục cho phép cơ thể có tỷ lệ trao đổi chất tốt và lưu thông máu tốt hơn, và như Cicero đã nói: “Tập thể dục điều độ sẽ duy trì sức sống trẻ trung của chúng ta, ngay cả khi về già”.

2. Luôn tươi cười

Có câu “một nụ cười bằng mười thang thuốc bổ”. Nếu một người luôn tươi cười, sống tích cực và lạc quan, thì họ sẽ ít khi có tâm trạng tiêu cực. Những người thường xuyên mỉm cười có thể duy trì tâm trạng vui vẻ, và có thể kéo dài tuổi thọ hơn những người thường xuyên mang vẻ mặt buồn bã. Nếu bạn muốn trẻ trung, bạn cần phải duy trì một tâm trạng tốt để không chỉ có khuôn mặt xinh đẹp, mà còn có một cơ thể khỏe mạnh.

3. Thường xuyên uống trà

“Nội nhiệt” là một khái niệm đặc biệt trong y học cổ truyền Trung Quốc (TCM). Nó được cho là nguyên nhân gây ra nhiều bệnh, và khi nhiệt giảm, cơ thể bạn cân bằng âm dương theo tỷ lệ thuận.
Nếu dương lớn hơn âm, điều đó có nghĩa là cơ thể bạn tạo ra quá nhiều nhiệt.

Cuốn sách y học Trung Quốc Compendium of Materia Medica cho chúng ta biết: “Bản chất của trà là đắng và lạnh, có thể làm giảm nhiệt bên trong cơ thể nhiều nhất”.

Trà có chứa polyphenol, có chức năng làm giảm huyết áp, giúp giảm nguy cơ đột quỵ. Hơn nữa, các polysaccharid trong trà có thể làm giảm lượng đường trong máu.

Vậy nên nếu bạn uống trà thường xuyên, nghĩa là bạn đang nhận được một số lợi ích sức khỏe tuyệt vời trong mỗi cốc trà đấy!

Sức khỏe và tuổi thọ luôn là chủ đề được mọi người quan tâm nhất. Vì vậy, làm thế nào chúng ta có thể duy trì một cơ thể khỏe mạnh? Những thói quen tốt hàng ngày rất quan trọng, nhưng một số thói quen mà bạn cho là tốt lại đang làm giảm tuổi thọ của bạn .

3 thói quen tốt được “công nhận” có thể gây hại cho cơ thể

1. Muốn khỏe thì phải ăn “no”

Nhiều người ăn rất no mỗi bữa và cảm thấy chỉ có ăn như vậy thì sức khỏe mới tốt hơn. Thực tế, đây là cách sai lầm để giữ sức khỏe tốt.

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng ăn vừa đủ no giúp tăng cường sinh lực và làm chậm quá trình lão hóa cơ thể con người, còn ăn quá no sẽ làm tăng gánh nặng cho dạ dày, đẩy nhanh quá trình lão hóa các cơ quan và giảm tuổi thọ .

2. Sử dụng các sản phẩm chăm sóc sức khỏe thay cho thuốc

Nhiều người không dùng thuốc khi bị bệnh mà sử dụng các sản phẩm chăm sóc sức khỏe thay cho thuốc. Vì nhiều bệnh như tiểu đường, cao huyết áp và các bệnh mãn tính khác nếu chỉ dựa vào các sản phẩm chăm sóc sức khỏe để kiểm soát và điều trị sẽ khiến tình trạng bệnh trở nên nặng và gây nguy hiểm cho cơ thể. Trong nhiều trường hợp, vẫn cần tuân thủ lời khuyên của bác sĩ và uống thuốc đúng giờ.

3. Đi 10.000 bước mỗi ngày

Đi bộ là một cách rất đơn giản và tiện lợi để giữ gìn sức khỏe nhưng lại bỏ qua một điểm là đi bộ nhiều có thể gây hại cho đầu gối.

Rèn luyện sức khỏe cần vận động vừa sức, quá sức và tập luyện sai phương pháp sẽ gây ra những tổn thương cho xương khớp của con người.

3 thói quen này được mọi người công nhận là tốt, nhưng thực tế thì ngược lại.

Muốn có sức khỏe tốt cần chú ý 4 điểm sau:

1. Ba bữa ăn

Ăn sáng đầy đủ, ăn trưa, tối ít. Thời điểm ăn sáng đặc biệt quan trọng, không nên ăn quá muộn, nên ăn sau khi ngủ dậy 30 phút.

Không nên ăn tối quá muộn, vì ăn quá khuya sẽ gây khó tiêu, rất khó chịu cho dạ dày.

2. Đạo đức

Người trung thành, nhân hậu, biết nhường nhịn, giúp đỡ người khác thì tinh thần luôn ổn định, quân bình nên các chức năng điều tiết hệ thần kinh và nội tiết luôn ở trạng thái tốt nhất, cơ thể cũng khỏe mạnh trẻ lâu.

3. Nước uống

Uống nhiều nước hoặc trà để bảo vệ sức khỏe mỗi ngày. Nước không chỉ có thể đáp ứng nhu cầu của vị giác mà còn có thể duy trì sức khỏe cơ thể.

4. Nụ cười

Y học cổ truyền Trung Quốc thường nói: “Nóng giận làm tổn thương gan”, “Suy nghĩ sẽ làm tổn thương khí”, “Buồn bực làm tổn thương lá lách”, v.v … Có nghĩa là tâm trạng không tốt của một người cũng có thể dẫn đến bệnh tật.

Cười thường xuyên trong cuộc sống có tác dụng rèn luyện sức khỏe cho phổi và các bộ phận khác. Nếu phổi khỏe thì cơ thể con người đương nhiên cũng khỏe.

5 cách để tăng tuổi thọ

Nếu bạn muốn sống một cuộc sống lâu dài và khỏe mạnh, đây là danh sách những điều bạn nên xem xét:

1. Tập thể dục thường xuyên

Vận động vừa phải, luyện tập thường xuyên giúp cơ thể dẻo dai và khỏe mạnh.

2. Thêm rau

Chế độ ăn tốt nhất để tăng tuổi thọ là ăn nhiều rau.

3. Ngủ đủ giấc

Tốt nhất bạn nên ngủ từ 7-9 tiếng mỗi đêm.

4. Giảm căng thẳng

Căng thẳng có thể có những tác động không tốt đến cơ thể của bạn và có thể thúc đẩy các hành vi không lành mạnh, chẳng hạn như ăn quá nhiều hoặc hút thuốc.

5. Dành thời gian cho những người thân yêu

Dành thời gian cho những người thân yêu của chúng ta dường như là một cách hiệu quả để kéo dài tuổi thọ, có lẽ vì nó làm giảm căng thẳng hoặc các hành vi nguy hiểm.

Theo Vision Times

Đột quỵ và tử vong trong chớp mắt không còn là căn bệnh “độc quyền” của người già mà đã xảy ra với cả người ở tuổi trung niên, thậm chí là người trẻ.

Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến đột quỵ là do xuất huyết não. Xuất huyết não xảy ra khi máu tràn vào mô não và gây tổn thương não. Khi mạch máu bị tổn thương sẽ kích thích các mô não, gây ra phù não. Máu tập trung thành một khối gọi là tụ máu, tăng áp lực lên các mô xung quanh, cuối cùng giết chết các tế bào não và gây vỡ mạch não.

Bản thân những người bị nạn, họ cũng không từng nghĩ đến các tình huống như vậy có thể xảy ra, mất mạng bất ngờ. Chúng ta phải cảnh giác hơn các triệu chứng của xuất huyết não để tránh hậu quả đáng tiếc. Điều chỉnh thói quen, thực hiện chế độ ăn uống lành mạnh là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe của bạn.

10 tín hiệu cảnh báo “vỡ” mạch máu não

• Chóng mặt là biểu hiện rõ ràng. Bạn có thể đột nhiên cảm thấy bầu trời quay tròn, Không đứng vững, nhấc chân và thậm chí rơi xuống đất.
• Nhức đầu dữ dội, bắt đầu không liên tục và sau đó chuyển thành đau đầu dai dẳng.
• Tê một bên, tê ở mặt, cánh tay, ngón tay, đặc biệt là ngón đeo nhẫn.
• Tối trước mắt, tối tạm thời trước mắt hoặc mờ mắt ở một mắt, làm mờ mọi thứ
• Buồn ngủ vào ban ngày, cảm thấy rất mệt mỏi và không ngủ đủ giấc.
• Thường xuyên bị nghẹn, nghẹn không thể giải thích được trong khi uống hoặc ăn.
• Ngáp trong nhiều ngày, ngáp không phân biệt thời gian và địa điểm.
• Rễ lưỡi cứng và đột nhiên gốc lưỡi bị cứng và lưỡi bị sưng.
• Lực nắm bắt giảm xuống, cánh tay đột nhiên mất lực bám, bắt cầm đồ dễ rơi xuống đất.
• Thường xuyên bị chảy máu cam: Người bị huyết áp cao lại chảy máu cam thường xuyên xuất huyết não có khả năng xảy ra trong vòng 6 tháng.

“4 điều chậm”, “2 việc tốt” và “3 thứ không nên làm”

“4 điều chậm”

1. Thức dậy từ từ

Thức dậy quá nhanh dẫn đến thay đổi tư thế đột ngột, huyết áp tăng và dễ gây xuất huyết não. Do đó, khi thức dậy vào buổi sáng, hãy chậm lại, di chuyển tay và chân trước, sau đó thức dậy từ từ, ngồi bên giường, rồi ra khỏi giường từ từ.

2. Vận động buổi sáng chậm rãi

Vào sáng sớm, huyết áp của cơ thể con người dao động rất lớn, dễ làm tăng và gây ra các biến chứng. Tập thể dục buổi sáng quá nhanh và quá mãnh liệt. Huyết áp buổi sáng sớm dễ tăng cao, tập thể dục mạnh sẽ gây tăng huyết áp tăng và có thể dẫn tới xuất huyết não. Do đó, trong khi tập thể dục buổi sáng, hãy chọn những bài tập chậm rãi, nhẹ nhàng

3. Sau khi đi vệ sinh, đứng dậy từ từ

Đại tiện sau khi thức dậy buổi sáng là thói quen tốt, nhưng khi vận động hãy cẩn thận, nhất là đối với người già, có tiền sử bị bệnh huyết áp.

4. Không hút thuốc khi mới thức dậy

Không nên hút thuốc khi mới thức dậy vào buổi sáng, hãy hút sau 1 tiếng để tránh đông máu và xuất huyết não.

“2 việc tốt”

1. Khống chế tốt mỡ trong máu

Lipid máu bất thường là một trong những nguyên nhân gây xuất huyết não. Cùng với việc đổ mồ hôi quá nhiều vào mùa hè, rất dễ khiến máu bị đặc và hình thành cục máu đông, làm tăng nguy cơ đột quỵ. Do đó, để ngăn ngừa xuất huyết não vào mùa hè, trước tiên chúng ta phải kiểm soát lipid máu.

Để điều chỉnh lipit máu, sự lựa chọn thực phẩm lành mạnh rất quan trọng, hạn chế dầu mỡ, đồ ăn chiên rán. Đồng thời tích cực vận động cơ thể, đi bộ nhanh thường xuyên để loại bỏ lipit dư thừa trong cơ thể.

2. Kiểm soát tốt huyết áp

Tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ độc lập, quan trọng nhất đối với xuất huyết não. Căng thẳng cảm xúc và hưng phấn quá mức có thể khiến huyết áp tăng lên, điều này không có lợi cho việc ngăn ngừa và kiểm soát huyết áp. Khi mọi thứ xảy ra, chúng ta phải duy trì thái độ lạc quan và áp dụng thái độ tích cực với cuộc sống.

“3 thứ không nên”

1. Ăn đồ chiên, rán:

Thực phẩm chiên rán chứa nhiều chất béo. Một khi ăn quá nhiều sẽ dẫn đến tăng mỡ máu và máu dày làm tăng nguy cơ bị xuất huyết não.

2. Uống nước ngọt

Vào mùa hè, nhiều người muốn uống nước ngọt có ga, đá để giải khát. Tuy nhiên, các loại nước ngọt đều chứa một lượng đường lớn. Khi uống quá nhiều gây nên chứng béo phì, tăng huyết áp, tim mạch… tăng nguy cơ xuất huyết não.

3. Ngồi quá lâu

Những người ngồi lâu sẽ lưu thông máu chậm hơn và tăng độ nhớt của máu, điều này sẽ dẫn đến mệt mỏi do co thắt cơ tim, dễ bị xuất huyết não và nhồi máu não. Vì thế bạn nên thường xuyên vận động cơ thể, thay đổi tư thế khi ngồi làm việc.

Trần Phong (tổng hợp)
Theo Sohu

Trời lạnh, số bệnh nhân đột quỵ lại tăng lên 20% so với thời tiết bình thường. Lý do vì trời lạnh gây co mạch, dẫn đến tăng huyết áp nên tỷ lệ đột quỵ tăng lên nhiều.

Các chuyên gia khuyến cáo, để phòng bệnh đột quỵ người dân cần lưu ý:

1. Duy trì hoạt động thể lực

Với người mắc bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường đường, bệnh mãn tính rất cần các hoạt động thể lực. Điều này không những giúp bệnh nhân giữ sức khỏe ổn định mà còn giúp giảm hoặc duy trì liều thuốc hiện tại. Vì thế dù trong thời tiết lạnh mà cố gắng duy trì việc tập được đều đặn thì càng tốt.

Tuy nhiên, cần chú ý có giai đoạn khởi động hợp lý, đặc biệt là giai đoạn làm nóng cơ thể, sau đó bỏ bớt đồ và duy trì các bài tập thường xuyên. Nếu trời mưa, rét đậm thì nên tập trong nhà, nếu muốn ra ngoài trời thì phải lưu ý giai đoạn khởi động trước khi tập và làm nguội sau khi tập, quá trình điều hòa để cơ thể ổn định sau đó mới kết thúc bài tập.

Thời tiết lạnh mà cố gắng duy trì việc tập được đều đặn thì càng tốt (ảnh: Pixabay).

Ghi nhớ không nên tập thể dục ngoài trời trước 6h30 sáng để tránh bị nhiễm lạnh.

2. Giữ ấm khi đi ra ngoài đường

Với thời tiết giá lạnh, bạn nên mặc áo nhiều lớp mỏng để giữ thân nhiệt ổn định, có thể dễ dàng cởi ra lúc nóng, thích hợp thời điểm thời tiết thay đổi. Đặc biệt cần chú ý giữ ấm đầu, cổ, ngực và bàn chân.

3. Chế độ ăn uống

Ăn uống đủ chất, bớt rượu bia, ăn nhạt… để tăng sức đề kháng, sinh hoạt điều độ, lựa chọn những thực phẩm giàu dinh dưỡng nhưng phải dễ tiêu hóa.

Mùa đông bạn vẫn phải uống đủ nước (ảnh: Pixabay).

Việc uống đủ nước là đặc biệt quan trọng. Mùa đông, nhiều người có thói quen lười uống nước vì trời lạnh nhưng bạn cần cung cấp cho cơ thể đủ nước để quá trình chuyển hóa, trao đổi chất không bị ngưng trệ.

4. Sinh hoạt khoa học

Khi trời rét đậm, nhiệt độ xuống thấp, bạn hãy tránh đi ra ngoài vào ban đêm nhất có thể. Ngoài ra, bạn cũng không nên thay đổi tư thế đột ngột và tránh gió lùa.

Khi ngủ dậy hãy ra khỏi giường một cách từ từ, đồng thời mặc đủ quần áo ấm. Không nên dậy vào lúc 4-5 giờ sáng vì lúc đó huyết áp hay tăng.

Trong lịch sử Việt Nam, vua Lê Tương Dực ban đầu được ngợi ca là “thông minh xứng đáng bậc chí tôn, sáng suốt làm gương cả nước” (Đại Việt sử ký toàn thư). Nhưng về sau, vua đắm chìm trong nữ sắc, ăn chơi truỵ lạc, cuối cùng mất ngôi, chết ở tuổi 21. Hậu thế chỉ còn nhớ đến Tương Dực Đế với cái tên “Vua Lợn”.

Sắc dục là mối hoạ loạn của bậc đế vương, là “mê hồn hương” làm hao phí sinh mệnh, tổn hại phúc đức và vấy bẩn tâm hồn. Ngược lại, giảm thiểu sắc dục là bí quyết dưỡng sinh, dưỡng đức, dưỡng tâm mà cổ nhân truyền lại cho hậu thế.

Dưỡng sinh

Thời nhà Tống có Bao Hoành Trai thân thể cường tráng, tinh lực hơn người, năm ông 85 tuổi còn được bái làm tể tướng. Quyền thần Giả Tự Đạo cho rằng ông ắt hẳn có diệu thuật dưỡng sinh nào đó, bèn tới thỉnh giáo ông. Bao Hoành Trai nói rằng: “Tôi có một bài thuốc hoàn tử, là bài thuốc bí truyền không truyền ra ngoài”.

Giả Tự Đạo nóng lòng hỏi là thuốc hoàn tử gì, Bao Hoành Trai thong dong nói rằng: “Là do ta may mắn uống viên ngủ một mình đã 50 năm rồi!” Những người ngồi tại đó lúc bấy giờ đều cười sảng khoái.

Sắc dục quá độ khiến người ta hao tổn tinh huyết, tinh thần mệt mỏi. Kiêng kỵ sắc dục tạo thành thói quen sinh hoạt lành mạnh, có tác dụng rất tốt với việc dưỡng sinh. Khổng Tử nói: “Thời niên thiếu khí huyết chưa đầy đủ, nên cấm kị nữ sắc”. Trương Tam Phong – ông tổ của Thái Cực – cũng từng khuyên Minh Thành Tổ: “Tịnh tâm ít dục sẽ trường sinh”.

Dưỡng đức

Địch Nhân Kiệt là một danh tướng triều Đường. Thời Địch Nhân Kiệt còn trẻ, phong thái tao nhã quý phái, mặt mũi thanh tú, tướng mạo khôi ngô. Trên đường đi thi, ông thuê một căn phòng nhỏ. Đêm khuya tĩnh lặng, ông chong đèn đọc sách, đột nhiên một thiếu phụ kiều diễm bước vào phòng. Hóa ra là con dâu chủ nhà trọ, nàng mới kết hôn không lâu nhưng chồng nàng đã qua đời, ban ngày gặp Địch Nhân Kiệt tuấn tú phi phàm, xuân tình thức dậy khó kiềm chế bản thân, nàng đợi đến canh thâu mượn cớ xin lửa tới dẫn dụ Địch Nhân Kiệt.

Địch Nhân Kiệt: Wikimedia.

Địch Nhân Kiệt dù biết được nguyên do nàng tới, nhưng vẫn không hề động tâm, còn rất thiện ý mà rằng: “Thấy nàng kiều diễm mỹ lệ rung động lòng người, khiến ta nhớ tới lời của lão hòa thượng”. Cô gái hiếu kỳ dò hỏi xem đó là lời nói gì, Địch Nhân Kiệt mượn cớ đó mà dẫn dắt nàng rằng:

“Trước khi đến Kinh thành, ta tá túc trong chùa đọc sách, lão hòa thượng trong chùa nhìn tướng mạo của ta, mà cảnh báo ta rằng: ‘Tướng mạo thí chủ đường bệ, tương lai ắt có tin vinh hiển phú quý. Nhưng phải nhớ kỹ, nhất thiết không được tham sắc phạm dâm, bằng không tiền đồ sẽ bị hủy hết’. Ta nói: ‘Mỹ nữ xinh đẹp ai ai cũng thích, làm thế nào mới có thể ước chế loại dục niệm này?’

Lão hòa thượng dạy ta rằng: ‘Khi thí chủ gặp giai nhân diễm lệ, dục niệm nổi lên, nếu coi giai nhân đó như hồ ly tinh hút máu người, như độc xà quỷ quái; coi diện mạo thanh tú diễm lệ của nàng như kẻ ốm nặng vàng vọt, xấu xí, tựa như mặt quỷ vậy, hình dung làn da, ánh mắt mê hồn của nàng như người sắp chết, mặt mũi tái mét, xám xịt, mặt rỗ tổ ong; hình dung dáng vẻ yểu điệu của nàng như máu mủ hôi tanh, lở loét thối rữa, vô số ruồi nhặng bâu đầy, khiến người ta phải bịt mũi bước đi; chỉ cần giao hợp với cô ấy, thí chủ không chỉ bị hút hết tinh huyết, tinh khí khô kiệt, mà bách bệnh thâm nhập, bản thân phải chịu đựng nỗi dày vò của ma bệnh. Nếu có thể hình dung như vậy, niệm dâm lửa dục sẽ lắng lại như tảng băng lạnh vậy’.

Lời dạy bảo của lão hòa thượng ta vẫn luôn ghi nhớ trong tâm. Cho nên vừa rồi mới thấy dung nhan, dáng vẻ diễm lệ khiến người ta động lòng của nàng, chính là lúc lửa dục vọng của ta nổi lên, thì lời của lão hòa thượng lập tức vang vọng bên tai. Ngọn lửa dục vọng đang hừng hực lập tức tắt ngấm. Nàng có thể gìn giữ thủ tiết, cũng rất khó nhưng đáng quý, đừng nên vì cảm xúc nhất thời mà bại hoại danh tiết của nàng. Hơn nữa trên nàng còn có phụ mẫu đã cao tuổi, dưới còn cậu con trai nhỏ tuổi, đều cần nàng đảm đương chăm sóc. Nếu ta và nàng gian dâm, mà nàng đi theo ta, phụ mẫu và con trai nàng sẽ mất đi chỗ dựa.

Đức hạnh thủ tiết của người phụ nữ thời xưa luôn được người đời ca tụng, như Hàn Cửu Anh, do sợ gặp phải kẻ hiếu sắc sàm sỡ gian dâm mà dùng dao cắt mũi mình; lại như phu nhân của Cao Trung Cử gặp phải quỷ sắc dục, đã dùng cán gương đâm mù hai mắt, hủy hoại dung nhan nhằm bảo toàn trinh tiết. Còn có rất nhiều tiết phụ vì giữ gìn trinh tiết mà có người thì nhảy xuống giếng tự tử, có người dùng dầu nóng tự hủy hoại dung nhan, dùng mọi cách để chắc chắn có thể bảo toàn sự trong sạch của mình”.

Người thiếu phụ nghe xong lời của Địch Nhân Kiệt thì nước mắt tuôn rơi, cảm tạ mà rằng: “Cảm tạ đại đức của ân công, ngài không chỉ giúp ta giữ gìn trinh tiết, lại còn dạy ta cách kiềm chế dục vọng. Từ nay về sau ta nhất định lòng như nước phẳng lặng, thanh khiết như nước, như ngọc, kiên trì thủ tiết, để đền đáp lời giáo huấn hôm nay của ân công”. Sau đó cảm tạ ông vài lần mới cáo từ.

Cổ nhân tin rằng “Có đức mặc sức mà ăn”, coi đạo đức là cội nguồn của mọi điều tốt đẹp trong cuộc đời con người, như thân thể an khang, công thành danh toại, gia đạo yên vui, cửa nhà sung túc. Thế nên, các bậc cổ Thánh tiên Hiền đều khuyên con người dưỡng đức, tích đức. Mà trong số các hành vi tổn đức, thì dâm dục đứng đầu. Bởi thế, để dưỡng Đức không gì bằng tránh xa dâm dục.

Dưỡng tâm

Trong “Duyệt Vi Thảo Đường Bút ký” của quan đại thần, học giả Kỷ Hiểu Lam thời nhà Thanh có một câu chuyện như sau:

Có một tăng nhân người Chiết Giang lập chí tinh tấn tu hành, ông thề không sợ gian nan khốn khổ, nhất định phải tu thành chính quả. Ông trước nay không hề nằm xuống ngủ, mà đều ngồi trên ghế dài chợp mắt một lúc, sau khi tỉnh dậy lại tiếp tục khổ tu.

Một đêm nọ, có một cô gái diễm lệ tới bên vị tăng nhân Chiết Giang. Vị tăng nhân biết rằng đó là quỷ, liền nhắm mắt đả tọa, không nghe không nhìn những trò trêu ghẹo của ả. Cô nàng xinh đẹp đã giở mọi thủ đoạn quyến rũ nhằm mê hoặc vị tăng nhân, nhưng tâm vị tăng nhân rất chính, cô gái xinh đẹp cuối cùng cũng không thể lại gần chiếc ghế dài. Sau đó đêm nào cô gái xinh đẹp cũng đến, dù cho cô ả có giở thủ đoạn gì, trước sau gì cũng không thể khiến vị tăng nhân động lòng.

Cô gái xinh đẹp không còn cách nào, đành đứng ở một nơi cách vị tăng nhân rất xa mà rằng: “Định lực của huynh cao như vậy, ta quả thực nên đoạn tuyệt với những vọng niệm. Huynh đã ở cảnh giới của bậc thiên nhân Đao Lợi Thiên, biết rằng gần ta nhất định sẽ bại hoại Đạo, cho nên nhìn ta như hổ sói. Nếu huynh nỗ lực đạt được cảnh giới Phi Phi Tưởng Thiên, vậy thì dù cho da thịt có chạm vào người, huynh cũng sẽ không có cảm giác, như ôm tuyết lạnh vậy. Nhìn thấy dáng vẻ quyến rũ như nhìn thấy cát bụi, sẽ không vì sắc mà động lòng. Nếu tu đến cảnh giới Tứ Thiền Thiên, vậy thì dù hoa có tự soi mình vào trong gương, gương cũng không biết đến hoa, trăng tự in mình xuống nước, nước cũng không biết tới trăng, đã thoát khỏi sắc. Còn đến cảnh giới của chư vị Bồ Tát thì hoa đã không còn là hoa, gương cũng không còn là gương nữa, trăng không còn là trăng nữa, nước không còn là nước nữa, chính là vô sắc, rời xa hay không là do tự thần thông của mình, không thể tưởng tượng được. Nếu huynh dám để ta lại gần, mà thực không dao động, vậy thì ta sẽ nhất tâm quy y như Ma Đăng Già Nữ, không đến quấy rầy A Nan nữa”.

Vị tăng nhân Chiết Giang nghĩ rằng đạo lực của mình đủ để thắng tà ma, nên thản nhiên đồng ý. Kết quả là cô gái xinh đẹp có thể lại gần ôm ấp vuốt ve, cuối cùng đã hủy đi giới thể của vị tăng nhân. Vị tăng nhân hối hận đã muộn, vô cùng thất vọng mà chết đi.

Trong văn hoá truyền thống, cả Phật gia và Đạo gia đều cho rằng mọi hoạ phúc của con người khởi nguồn từ cái Tâm. Đặc biệt là những người tu luyện, điều họ giữ gìn, bảo trì không phải là danh tiếng hay tài lộc trong thế gian con người, mà chính là Đạo Tâm thuần khiết. Nếu cái Tâm này bị sắc dục ô nhiễm, thì công lao tu hành đã đổ sông đổ biển rồi. Vậy nên có câu: “Thà khuấy động nước nghìn sông, chứ không được làm động lòng người tu Đạo!”

Thanh Ngọc
(Tham khảo: Minh Huệ Net)

Học y vì sức khỏe yếu ớt nhiều bệnh, rồi trở thành vị thầy của cả một thế hệ, Tôn Tư Mạc, còn được gọi là Dược vương Tôn Thiên Y, là thầy thuốc nổi tiếng thời cổ đại của Trung Quốc. Ông cũng là một người ứng dụng khí công vào thuật dưỡng sinh.

Tôn Tư Mạc nổi danh với việc tổng kết kinh nghiệm lâm sàng và lý luận y học từ thời Đường trở về trước, từ đó biên soạn thành hai bộ kiệt tác y học: “Thiên Kim Yếu Phương” (Phương thuốc giá trị cả ngàn lượng vàng – gồm 30 quyển) và “Thiên Kim Dực Phương” (Phần bổ sung của ‘Thiên Kim Yếu Phương’)

Tôn Tư Mạc mất năm 101 tuổi. Lúc còn trẻ, sức khỏe ông rất yếu lại mắc nhiều chứng bệnh, nên ông đã nỗ lực nghiên cứu học tập y thuật. Ông có nền tảng kiến thức sâu rộng về thuốc, có sự nghiên cứu sâu xa về các phương diện chăm sóc sức khỏe, chữa bệnh bằng thuốc, châm cứu, phòng bệnh… cho đến năm 100 tuổi ông vẫn có thể nhìn và nghe rõ ràng và đã trở thành người thầy y học nổi danh một thời của nhà Đường.

Tổng kết những tư tưởng chăm sóc sức khỏe của y học, Đạo học, Nho học và Phật giáo Ấn Độ, ông cho rằng dựa vào cốt lõi “dưỡng tính” và “dưỡng lão”, có thể kéo dài tuổi thọ, trong đó phạm vi của nó bao gồm cả y học phòng bệnh, y học tâm lý và thể chất, y học tuổi già, thậm chí là chữa bệnh ở trẻ em và chữa bệnh bằng ăn uống.

Ví dụ: “Con người nên bảo trì tâm thái cân bằng, không nên cứ một mực theo đuổi danh lợi. Người ta ăn uống cần phải điều độ, không nên ăn hay uống quá nhiều. Khí huyết cần phải chú ý lưu thông, không nên lười biếng lười vận động. Sinh hoạt thường ngày cần phải ổn định, không nên trái với quy luật tự nhiên…”

Dưỡng tính bằng việc điều khiển cảm xúc, kiềm chế tình cảm

Về vấn đề dưỡng tính, Tôn Tư Mạc cho rằng nên điều khiển cảm xúc, kiềm chế tình cảm, luôn giữ cảm xúc lạc quan, phải tiết chế chuyện phòng the và ăn uống.

“Ăn uống lành mạnh, ăn để trị bệnh và uống thuốc”, phải luôn giữ trạng thái tinh thần và thói quen ăn uống tốt để phòng tổn thương tỳ vị, tránh ảnh hưởng đến khí huyết mà gây bệnh, đồng thời ông nhấn mạnh tác dụng phòng và trị bệnh của việc ăn uống và thuốc men.

“Tập luyện thể thao và điều hòa hơi thở”, ông cho rằng chúng ta phải vận động và tập luyện vừa sức như xoa bóp, hít thở, bấm huyệt, mượn cách bỏ xấu lấy tốt, kết hợp tĩnh và động để đạt được mục đích chăm sóc sức khỏe.

Dưỡng lão bằng việc bồi dưỡng tâm trạng, sống có quy củ

“Cách dưỡng lão” là cách dưỡng sinh ở người lớn tuổi, Tôn Tư Mạc cho rằng những người trên 50 là người lớn tuổi, lúc này có thể bị các bệnh về tinh thần cùng các hiện tượng lão hóa khác do sự yếu đi về mặt sinh lý, vì thế phải dưỡng lão bằng cách bồi dưỡng tâm trạng, sinh hoạt có quy củ, phải điều tiết việc ăn uống, xoa bóp vừa phải. Có nghĩa là dưỡng sinh ở tuổi già cần phải kết hợp giữa tâm trạng vui vẻ, sống có quy củ, ăn uống vừa phải và vận động vừa sức.

Nói chung, sự hình thành bệnh tật là do các chức năng bên trong cơ thể mất đi sự điều tiết, ví dụ như khi nguồn bệnh bên ngoài xâm nhập vào cơ thể, chỉ cần bổ sung được đủ dinh dưỡng, giữ cho các bộ phận trong cơ thể hoạt động, tăng sức đề khoáng thì sẽ không dễ bị nhiễm bệnh.
Cách tốt nhất trong việc dưỡng sinh là không uống thuốc mà có thể chữa được bệnh

Cái gọi là “dưỡng sinh” là ý chỉ việc “chữa trước sẽ không có bệnh”, có nghĩa là trước khi bị bệnh, việc đầu tiên là dùng nhiều cách để điều hòa cơ thể, giúp cơ thể mạnh mẽ hơn để tránh sự xâm nhập của các căn bệnh, thậm chí là phòng bệnh. Nếu có thể làm được việc “không uống thuốc mà chữa được bệnh” thì mới là cách tốt nhất trong dưỡng sinh.

Quan điểm dưỡng tính và dưỡng lão Tôn Tư Mạc không chỉ là bí quyết cho việc ông sống thọ mà còn chứa đựng nhiều những lý luận về dưỡng sinh trường thọ của Trung Hoa cổ đại. Dưỡng sinh không chỉ dành cho người già mà mỗi giai đoạn trong cuộc đời chúng ta đều có những lưu ý chăm sóc sức khỏe khác nhau. Quan tâm sớm đến sức khỏe mới là cách dưỡng sinh có hiệu quả nhất.