*Thường Hỷ Lê Niên – Đông 2014*
Có một nghịch lý trong đời sống con người: ta có thể bình thản ngồi một mình giữa căn phòng vắng, nhưng đôi khi lại thấy lòng mình hoang hoải đến tận cùng giữa một đám đông đang cười nói. Bởi cô đơn, suy cho cùng, không được đo bằng khoảng cách giữa người với người, mà bằng khoảng cách giữa những tâm hồn. Người ta không nhất thiết cô đơn vì không có ai bên cạnh; đôi khi, chỉ vì không có một ai thực sự chạm được vào thế giới sâu kín bên trong mình.
Cô đơn bắt đầu từ khoảnh khắc ta nhận ra những điều muốn nói không tìm được người để lắng nghe, những điều muốn sẻ chia không tìm được một tâm hồn đồng điệu. Ban đầu, ai cũng mang trong mình khát vọng được thấu hiểu. Ta hào hứng kể về một giấc mơ, một ý nghĩ chợt đến, một nỗi buồn không rõ nguyên do trong buổi chiều lặng gió, hay một câu hỏi day dứt về ý nghĩa cuộc đời. Nhưng đôi khi, điều nhận lại chỉ là một ánh mắt hờ hững, một câu trả lời qua loa, một lời bông đùa không đúng lúc, thậm chí là sự phán xét: “Sao cứ phải nghĩ ngợi phức tạp đến thế?”.
Và thế là lời nói rơi vào im lặng.
Không phải vì ta đã hết điều muốn nói, mà bởi ta dần hiểu rằng không phải mọi điều thuộc về tâm hồn đều có thể tìm được một nơi để gửi gắm. Sau nhiều lần thất vọng, con người bắt đầu thu mình. Những suy nghĩ từng muốn sẻ chia được cất sâu vào một ngăn kín. Ta vẫn trò chuyện, vẫn mỉm cười, vẫn hòa vào những cuộc vui, nhưng chỉ nói những điều vừa đủ để không trở nên khác biệt. Bên ngoài là một con người bình thường giữa cuộc đời náo nhiệt; bên trong là một thế giới lặng lẽ mà ít ai biết đến.
Có lẽ, nguồn cơn của sự cô đơn nằm chính trong sự khác biệt muôn màu của tâm thức con người. Mỗi người bước vào đời với một hành trang riêng: những trải nghiệm, những tổn thương, những ký ức, những niềm tin và cách cảm nhận thế giới không ai hoàn toàn giống ai. Có người tìm thấy bình yên trong những điều giản dị thường ngày; có người lại không thể thôi trăn trở trước những câu hỏi về nhân sinh, thời gian, tình yêu, mất mát và lẽ tồn tại. Có tâm hồn như mặt hồ yên ả, cũng có tâm hồn như biển sâu, bên trên tưởng chừng tĩnh lặng nhưng dưới đáy luôn cuộn chảy những dòng suy tưởng không ngừng.
Khi hai thế giới nội tâm không tìm được điểm giao nhau, ngôn ngữ đôi khi trở thành một cây cầu bất lực. Ta nói bằng chiều sâu của cảm xúc, nhưng người khác chỉ nghe thấy bề mặt của câu chữ. Ta muốn được lắng nghe, nhưng họ chỉ muốn đưa ra lời khuyên. Ta cần một sự đồng cảm, nhưng điều nhận lại đôi khi chỉ là một lời giải thích. Và thế là, giữa những con người vẫn đang đối diện nhau, một khoảng cách vô hình cứ lặng lẽ lớn dần.
Nỗi cô đơn ấy không ồn ào. Nó không có hình hài, không phát ra tiếng động, nhưng âm thầm gặm nhấm lòng người.
Điều đáng buồn hơn cả là khi sống quá lâu trong cảm giác không được thấu hiểu, ta bắt đầu nghi ngờ chính mình. Phải chăng ta quá khác biệt? Quá nhạy cảm? Quá nhiều suy tư? Hay chính ta đã tự dựng lên những bức tường ngăn cách với cuộc đời? Để được chấp nhận, có người cố gắng hòa mình vào những khuôn mẫu sẵn có, gượng cười trước những điều không khiến mình vui, tỏ ra quan tâm đến những câu chuyện vốn chẳng chạm đến tâm hồn. Ta học cách trở thành người mà người khác mong muốn, đôi khi quên mất con người thật mà mình từng muốn gìn giữ.
Nhưng có một nghịch lý cay đắng: càng cố gắng để không bị bỏ lại giữa đám đông, ta càng dễ đánh mất chính mình. Những cuộc vui có thể làm thời gian trôi nhanh hơn, những tiếng cười có thể che lấp khoảng trống trong chốc lát, nhưng khi mọi âm thanh lắng xuống, ta lại phải đối diện với một sự thật: không ai có thể thay ta sống cuộc đời nội tâm của chính mình.
Có lẽ, cô đơn không chỉ là một nỗi bất hạnh. Trong một góc nhìn khác, nó còn là khoảng lặng cần thiết để con người nhận diện bản thể. Khi không tìm được sự đồng cảm từ bên ngoài, ta buộc phải quay về với chính mình, học cách lắng nghe những thanh âm sâu kín mà lâu nay ta vẫn cố tình bỏ quên. Chính trong những khoảng trống ấy, tư duy có cơ hội trưởng thành, cảm xúc có cơ hội lắng sâu, và tâm hồn có thể tìm thấy những chân trời mà sự ồn ào của cuộc sống chưa bao giờ mở ra.
Nhưng cũng đừng lãng mạn hóa nỗi cô đơn đến mức xem nó như một thứ vinh quang của sự khác biệt. Không phải cứ ít người hiểu là ta sâu sắc hơn người khác; cũng không phải mọi sự bất đồng đều bắt nguồn từ việc ta có một thế giới nội tâm đặc biệt. Đôi khi, ta cũng cần học cách diễn đạt rõ ràng hơn, lắng nghe nhiều hơn và bước ra khỏi những định kiến của chính mình. Thấu hiểu không phải là đặc quyền của những người cùng suy nghĩ, mà còn là kết quả của sự kiên nhẫn, bao dung và thiện chí giữa những tâm hồn khác biệt.
Sự thấu hiểu tuyệt đối vốn là điều hiếm hoi trong cõi nhân sinh. Ngay cả những người thân thiết nhất cũng không thể đọc hết mọi ngóc ngách trong tâm hồn ta. Mỗi con người đều có một miền riêng tư không thể chuyển tải trọn vẹn bằng ngôn từ. Vì thế, thay vì đòi hỏi tất cả phải hiểu mình, có lẽ ta nên học cách chấp nhận giới hạn ấy như một phần tự nhiên của kiếp người.
Ta vẫn có thể yêu thương mà không cần đồng thuận trong mọi suy nghĩ. Vẫn có thể sẻ chia mà không cần người khác hiểu hết mọi điều. Vẫn có thể sống chân thành giữa cuộc đời mà không phải phơi bày toàn bộ tâm can. Bởi trưởng thành không phải là đóng kín cánh cửa tâm hồn, mà là biết khi nào nên mở lòng, khi nào cần giữ lại cho mình một khoảng trời riêng.
Rồi một ngày, ta sẽ nhận ra rằng cuộc đời không cần quá nhiều người hiện diện, mà cần một vài người thực sự có mặt. Không cần hàng trăm mối quan hệ ồn ào, mà chỉ cần một tâm hồn có thể ngồi cạnh ta trong im lặng, không cần hỏi han, không cần giải thích, nhưng vẫn khiến ta cảm thấy mình được hiểu.
Bởi có những cuộc gặp gỡ không cần nhiều lời. Có những sự đồng điệu không cần chứng minh. Và có những người, chỉ bằng sự hiện diện lặng lẽ của họ, đã đủ làm dịu đi bao năm tháng cô đơn.
Còn nếu người ấy chưa xuất hiện, cũng đừng vì thế mà tuyệt vọng. Hãy học cách sống tử tế với chính mình, trân trọng những khác biệt, gìn giữ sự chân thành và đừng để những lần không được thấu hiểu làm khô cạn khả năng yêu thương.
Sau cùng, có lẽ điều quan trọng nhất không phải là tìm được bao nhiêu người hiểu mình, mà là giữa những tháng năm không dễ dàng ấy, ta vẫn không đánh mất khả năng hiểu, thương và chấp nhận chính mình.
**Bởi cô đơn nhất không phải là không có ai hiểu ta, mà là đến một lúc nào đó, chính ta cũng không còn muốn lắng nghe tiếng nói của tâm hồn mình.**
*Thường Hỷ Lê Niên*
*Đông 2014*
Một tản văn triết lý giàu tính quán chiếu, điềm đạm mà chạm đúng vào bản thể muôn thuở của kiếp nhân sinh. Điểm đắt giá nhất trong áng văn mùa đông 2014 này không nằm ở sự than vãn về nỗi trơ trọi, mà nằm ở sự thức nhận về ranh giới: ranh giới giữa việc hòa nhập mà không hòa tan, giữa khao khát tri âm và sự thấu suốt rằng không ai có thể sống thay thế giới nội tâm của mình.
Đặc biệt, cái nhìn rất tỉnh và công tâm khi người viết nhắc: “cũng đừng lãng mạn hóa nỗi cô đơn đến mức xem nó như một thứ vinh quang của sự khác biệt”. Đó là độ lùi của một tâm thức đã đi qua những va chạm, thôi hờn trách đám đông, thôi đòi hỏi sự thấu hiểu tuyệt đối từ bên ngoài để quay về trọn vẹn với chính mình:
“Bởi cô đơn nhất không phải là không có ai hiểu ta, mà là đến một lúc nào đó, chính ta cũng không còn muốn lắng nghe tiếng nói của tâm hồn mình.”
Một câu kết đúc kết trọn vẹn tinh thần tự soi chiếu và dung dưỡng nội lực.
]]>
Có một nghịch lý trong cuộc đời mà có lẽ mỗi chúng ta, ở một thời điểm nào đó, đều từng trải qua: Tuổi trẻ là quãng thời gian con người có nhiều ước mơ nhất, nhưng đôi khi lại là lúc ta ít có đủ niềm tin nhất để theo đuổi những ước mơ ấy.
Ở tuổi đôi mươi, ta âm thầm nuôi dưỡng những khát vọng trong lòng. Ta muốn theo đuổi một nghề nghiệp mình yêu thích, nhưng không đủ tự tin để thổ lộ với cha mẹ. Ta mơ được bước ra thế giới, nhưng năng lực và điều kiện còn hạn chế. Ta muốn trở thành bác sĩ, kỹ sư, nghệ sĩ hay một người khởi nghiệp, nhưng con đường phía trước dường như quá xa vời so với khả năng hiện tại.
Giữa những ước mơ ấy và thực tại là khoảng cách của kinh nghiệm, tri thức, hoàn cảnh gia đình và cả những lo toan cơm áo thường nhật. Không ít người đã chọn gấp lại khát vọng của mình, chấp nhận một con đường an toàn, quen thuộc, ít rủi ro hơn. Họ không hẳn đã hết ước mơ, mà đôi khi chỉ vì không còn đủ can đảm để tin rằng mình có thể biến ước mơ thành hiện thực.
Và thế là, thế giới có thể đã mất đi hàng triệu, thậm chí hàng trăm triệu con người từng một thời dám mơ những điều lớn lao.
Nhưng liệu cuộc đời có thực sự bị giới hạn bởi những gì ta đang có trong tay? Liệu một lần thất bại có đồng nghĩa với việc cánh cửa tương lai đã khép lại? Và liệu những điều chưa thể thực hiện hôm nay có nhất thiết phải trở thành những điều không bao giờ đạt được?
Thực ra, chúng ta thường đánh giá quá cao cái giá của thất bại, nhưng lại đánh giá quá thấp khả năng bắt đầu lại của con người. Cuộc đời không phải một đường thẳng được vạch sẵn, cũng không phải một cuộc đua mà tất cả đều phải về đích cùng một thời điểm. Có người thành công rất sớm, có người phải đi qua nhiều ngã rẽ mới tìm thấy con đường phù hợp. Có người cần một bước tiến dài, có người chỉ cần kiên nhẫn với những bước đi nhỏ bé mỗi ngày.
Điều đáng quý không hẳn là đi nhanh đến đâu, mà là ta có đang đi về phía điều mình thực sự mong muốn hay không.
Những người trẻ tạm dừng việc học ở những ngôi trường danh giá, những người dám thay đổi nghề nghiệp, bắt đầu lại từ đầu hay lựa chọn một con đường khác với số đông, không nhất thiết là những người thiếu kiên định. Đôi khi, họ chỉ đang dành cho bản thân quyền được tìm kiếm, thử nghiệm và khám phá một hướng đi có ý nghĩa hơn. Họ hiểu rằng thời gian không chỉ để chạy đua, mà còn để trưởng thành; không chỉ để đạt được một đích đến, mà còn để hiểu mình thực sự muốn đi đâu.
Vậy nên, nếu có lúc ta cảm thấy mình đã quá muộn để theo đuổi một ước mơ, hãy thử tự hỏi: Ai đã đặt ra thời hạn cho ước mơ ấy? Ai quy định rằng thành công phải đến ở tuổi hai mươi, ba mươi hay bốn mươi?
Bởi ước mơ vốn không có một chiếc đồng hồ riêng để đếm ngược. Chỉ có nhận thức, tri thức, trải nghiệm và lòng can đảm của con người mới quyết định chân trời mà ta có thể vươn tới.
Một ước mơ có thể thay đổi theo năm tháng, nhưng khát vọng sống một cuộc đời có ý nghĩa thì không nhất thiết phải phai nhạt theo tuổi tác. Tuổi trẻ không chỉ được đo bằng số năm ta đã sống, mà còn bằng sự tươi mới trong tâm hồn, khả năng rung động trước những điều tốt đẹp và niềm tin rằng ngày mai vẫn còn những chân trời chưa được khám phá.
Thời gian là tài sản công bằng nhất mà cuộc đời trao cho mỗi người: mỗi ngày đều có hai mươi bốn giờ. Nhưng cách chúng ta sử dụng quỹ thời gian ấy lại tạo nên những cuộc đời rất khác nhau. Có người dành cả đời để chờ đợi một thời điểm hoàn hảo, có người bắt đầu từ những điều nhỏ bé ngay trong hoàn cảnh chưa hoàn hảo. Có người để nỗi sợ giữ chân mình, có người biến những vấp ngã thành bài học để tiếp tục bước đi.
Có lẽ, điều đáng tiếc nhất trong cuộc đời không phải là một ước mơ không thành, mà là chưa từng đủ can đảm để bắt đầu. Bởi thất bại đôi khi chỉ khép lại một con đường, nhưng sự từ bỏ có thể khiến ta không bao giờ biết được phía cuối con đường khác có điều gì đang chờ đợi.
Hãy cứ ước mơ, nhưng đừng chỉ sống bằng ước mơ. Hãy biến khát vọng thành hành động, biến những giới hạn thành động lực học hỏi, biến những thất bại thành trải nghiệm và biến từng ngày đang sống thành một cơ hội để hoàn thiện chính mình.
Bởi thời gian có thể lấy đi tuổi trẻ, nhưng không nhất thiết phải lấy đi quyền được ước mơ. Và khi con người còn biết hy vọng, còn dám bắt đầu, còn khát khao vươn tới những điều tốt đẹp, thì cuộc đời vẫn luôn có những chân trời mới.
Có thể chúng ta không đạt được tất cả những gì mình từng mơ ước. Nhưng nếu đã sống hết lòng với những khát vọng chân chính, đã can đảm bước đi và không ngừng trưởng thành, thì hành trình ấy tự thân đã là một thành tựu đáng trân trọng.
Bởi đôi khi, điều làm nên tuổi trẻ không phải là ta đang ở độ tuổi nào, mà là trong tim vẫn còn bao nhiêu khát vọng.
Đừng hỏi mình còn bao nhiêu thời gian để ước mơ. Hãy tự hỏi mình sẽ làm gì với khoảng thời gian còn lại của cuộc đời.
Xuân 2025
Thường hỷ Lê Niên
Một tản văn triết lý giàu tính thức tỉnh, điềm tĩnh nhưng chứa đựng nguồn nội lực mạnh mẽ. Lối hành văn mạch lạc, lớp lang và chạm đến chiều sâu của tâm thức—nơi con người thường phải đối thoại giữa sự trôi chảy của thời gian và sức nặng của những giấc mơ dang dở.
Có ba điểm nhấn tư tưởng đắt giá và tạo được độ rung sâu sắc nhất trong bài viết này:
Sự giải phóng khỏi chiếc “đồng hồ đếm ngược”: Câu hỏi “Ai đã đặt ra thời hạn cho ước mơ ấy?” đánh trúng vào định kiến xã hội vốn thường gán ghép thành bại vào những mốc tuổi cố định (20, 30 hay 40). Ý niệm rằng ước mơ không có đồng hồ đếm ngược giúp người đọc tháo bỏ cảm giác muộn màng hay vội vã.
Định nghĩa lại tuổi trẻ bằng tâm thức: Khi xem tuổi trẻ không phải số năm trên căn cước, mà là “sự tươi mới trong tâm hồn, khả năng rung động trước những điều tốt đẹp và niềm tin vào ngày mai”, tác giả đã mở ra một lối đi an nhiên: con người có thể già đi về thể xác, nhưng khát vọng sống có ý nghĩa thì luôn bất biến và vẹn nguyên.
Hành trình tự thân là một thành tựu: Việc chuyển hóa từ áp lực “phải đạt được đích đến” sang “sống hết lòng và can đảm dấn bước” mang một tinh thần rất đỗi bao dung với chính mình. Thất bại chỉ là một ngã rẽ, nhưng không dám bắt đầu mới là sự nuối tiếc thực sự.
Khép lại bằng lời nhắc: “Đừng hỏi mình còn bao nhiêu thời gian để ước mơ. Hãy tự hỏi mình sẽ làm gì với khoảng thời gian còn lại của cuộc đời”—đó không chỉ là một cái kết tròn trịa cho văn bản, mà là một lời hiệu triệu nhẹ nhàng, hướng thẳng vào hiện tại và hành động.
]]>
Có những nỗi nhớ
không đến bằng tiếng gọi,
không trở về trong những giấc mơ,
mà lặng lẽ như làn sương mỏng
giăng mắc suốt một miền tâm tưởng.
Không ồn ào,
không nước mắt,
không một lời than thở,
chỉ âm thầm len vào từng khoảnh khắc
của một ngày bình thường đến lạ.
Sáng nay,
ta pha một tách cà phê,
vô tình rót thêm một phần nữa
rồi chợt nhận ra
chiếc ghế đối diện đã trống từ lâu.
Con đường cũ,
mùa lá rơi,
một giai điệu tình cờ vang lên
cũng đủ làm lòng chùng xuống.
Có khi chỉ một màu áo quen,
một dáng người thoáng qua phố vắng,
một nụ cười ai đó giống ngày xưa…
cũng khiến trái tim
lặng đi một nhịp.
Ta không khóc,
không gọi,
cũng chẳng viết một dòng tin nhắn.
Chỉ lặng im cất giữ
một miền thương nhớ
như cất giữ báu vật
mà chẳng muốn ai nhìn thấy.
Bởi nỗi nhớ đâu chỉ là nhớ một người,
mà là nhớ cả một miền hạnh phúc
đã từng có nhau.
Nhớ ly trà em thường bỏ đường,
nhớ cách em nghiêng đầu khi cười,
nhớ những buổi chiều
hai đứa ngồi bên ghế đá công viên,
chẳng cần nói gì
mà lòng vẫn nghe đầy ắp yêu thương.
Giờ tất cả đã thành kỷ niệm,
những con đường quen
bỗng hóa thành ngõ cụt trong tâm trí.
Ta bước vào,
gặp lại bóng hình xưa,
rồi lặng lẽ bước ra
với một khoảng trống dài hơn trước.
Ta đã thử lấp đầy bằng công việc,
bằng những chuyến đi xa,
bằng tiếng cười bè bạn
và những cuộc vui không tên.
Nhưng nỗi nhớ vẫn còn đó,
như ngọn lửa âm thầm dưới tro,
không bùng lên thành cháy bỏng
mà cũng chẳng thể nào tắt được.
Đôi khi ta tự hỏi:
Mình còn đợi người quay trở lại,
hay chỉ đợi một ngày
trái tim thôi thổn thức?
Ta không biết.
Chỉ biết rằng giữa dòng đời vội vã,
vẫn có một góc nhỏ trong tim
dành riêng cho một người
đã đi qua mà chưa từng rời khỏi.
Và rồi ta hiểu…
Có những tình yêu
không kết thúc bằng chia xa,
không mất đi khi bàn tay buông lỏng,
không phai nhạt chỉ vì thời gian
đã đi qua những mùa thương nhớ.
Bởi có những người
dẫu không còn chung một lối,
vẫn sống trong ta
bằng những điều bình dị nhất.
Nỗi nhớ ấy
không phải là yếu mềm,
cũng chẳng phải không thể buông tay.
Chỉ là ta đã từng yêu
bằng tất cả chân thành,
nên những gì đẹp đẽ nhất
vẫn còn nguyên vẹn trong tim.
Và nếu một ngày nào đó
ta vô tình nhớ lại…
Xin đừng gọi đó là khổ đau.
Bởi giữa bao điều đã mất,
vẫn còn một điều không mất:
Ta đã từng có một tình yêu
đẹp đến mức
suốt cả cuộc đời
không thể nào quên.
Đông 2016
Thường hỷ Lê Niên
bài thơ “NỖI NHỚ KHÔNG NGUÔI” viết vào mùa Đông năm 2016 thực sự chạm đến những tầng sâu lắng và tinh tế nhất của tâm hồn.
Đọc từng câu chữ, người ta không thấy sự quằn quại hay oán trách, mà chỉ gặp một cõi lòng đã đi qua giông bão để ở lại với sự tĩnh lặng, trầm mặc của một triết nhân. Nỗi nhớ trong thơ anh không ồn ào, không bùng cháy dữ dội, mà hiện lên như “làn sương mỏng giăng mắc suốt một miền tâm tưởng”, như “ngọn lửa âm thầm dưới tro”.
Có những chi tiết rất đời thường nhưng lại nhói lòng đến lạ:
Sáng nay, ta pha một tách cà phê, vô tình rót thêm một phần nữa rồi chợt nhận ra chiếc ghế đối diện đã trống từ lâu.
Thói quen vô tình ấy là minh chứng chân thực nhất cho thấy bóng hình cũ vẫn còn hiện diện tự nhiên trong từng nhịp sống hằng ngày. Người ta có thể bận rộn với công việc, với những chuyến đi xa hay những cuộc vui bè bạn, nhưng góc nhỏ trong tim dành cho một người “đã đi qua mà chưa từng rời khỏi” vẫn nguyên vẹn ở đó.
Và triết lý đọng lại ở những câu thơ cuối mang một vẻ đẹp thật dung dị, khoan dung và đầy kiêu hãnh của một trái tim từng trải:
]]>Bởi giữa bao điều đã mất, vẫn còn một điều không mất: Ta đã từng có một tình yêu đẹp đến mức suốt cả cuộc đời không thể nào quên.
Ta mải miết đi tìm hạnh phúc,
Giữa dòng đời xuôi ngược bon chen.
Ngỡ bạc vàng sẽ làm đời rực rỡ,
Có bạc tiền rồi, liệu có bình yên?
Hạnh phúc đâu phải điều xa xôi lắm,
Chẳng ở chân trời, chẳng tận trời cao.
Là mỗi sớm bình minh vừa thức giấc,
Thấy đời còn thương mến biết bao.
Có những người chỉ mong mình khỏe mạnh,
Có những người mong đủ bữa qua ngày.
Có người sống giữa muôn trùng cô quạnh,
Chỉ ước một bàn tay nắm bàn tay.
Ta có lúc quên những điều quý giá,
Mải nhìn người, so sánh thiệt hơn.
Quên mái ấm vẫn chờ ta trước cửa,
Quên nghĩa tình sâu nặng chẳng gì hơn.
Tiền bạc quý, nhưng nào mua được mãi,
Một giấc ngủ yên, một tấm lòng lành.
Danh vọng lớn, nhưng làm sao đổi lại,
Một người thương bên cạnh lúc mong manh?
Hạnh phúc đến từ lòng ta biết đủ,
Biết yêu thương, biết trân trọng cuộc đời.
Biết cho đi mà không mong nhận lại,
Thấy lòng mình thanh thản, thảnh thơi.
Đời ngắn lắm, người ơi, hãy sống chậm,
Ngắm trời xanh, nghe gió hát bên thềm.
Hãy ôm lấy những người ta yêu quý,
Bởi vô thường chẳng hẹn trước ngày đêm.
Hạnh phúc chẳng nằm nơi nào xa lạ,
Chẳng phải điều ta kiếm mãi không thành.
Nó hiện hữu trong những điều bình dị,
Trong tâm hồn nhân hậu, sống chân thành.
Hạnh phúc ấy, hóa ra là giản dị,
Là lòng bình yên giữa cõi vô thường.
Là biết đủ, biết yêu và biết quý,
Những tháng ngày còn được sống yêu thương.
Thu 2018
Thường Hỷ Lê Niên.
Bài thơ “Hạnh phúc” mang một âm hưởng triết lý sâu lắng và tĩnh tại, chạm rất sâu vào cõi lòng của những ai đang tìm kiếm sự bình yên giữa dòng đời tất bật. Đọc những vần thơ viết vào mùa Thu năm 2018 này, người ta như được chậm lại một nhịp để nhìn nhận lại những giá trị cốt lõi của đời sống.
Sự thức tỉnh về định nghĩa hạnh phúc: Mở đầu bằng sự hoài nghi về những giá trị vật chất ngoài thân (“Ngỡ bạc vàng sẽ làm đời rực rỡ / Có bạc tiền rồi, liệu có bình yên?”), bài thơ dẫn dắt người đọc qua nhiều tầng bậc trải nghiệm để nhận ra hạnh phúc vốn không nằm ở chốn xa xôi. Đó chỉ đơn giản là “mỗi sớm bình minh vừa thức giấc / Thấy đời còn thương mến biết bao.”
Sự thấu cảm và sẻ chia: Khổ thơ thứ ba mở rộng không gian cảm xúc ra xung quanh – đến những mảnh đời với khát vọng rất đỗi nguyên sơ: sức khỏe, một bữa cơm đủ đầy, hay đơn giản là “một bàn tay nắm bàn tay”. Chính sự đồng cảm ấy làm mềm đi những gai góc của tôi, nhắc nhở ta về lòng trắc ẩn.
Triết lý “biết đủ” giữa cõi vô thường: Càng về cuối, mạch thơ càng chìm vào sự chiêm nghiệm tĩnh lặng. Sự vô thường của thời gian (“Đời ngắn lắm, người ơi, hãy sống chậm”) không mang lại nỗi sợ, mà trở thành lời nhắc nhở thiết tha để trân quý từng phút giây hiện tại. Hạnh phúc hóa ra không phải là với tay hái sao trời, mà là sự an nhiên tự tại trong một tâm hồn biết đủ và biết yêu thương.
Một tác phẩm đong đầy hơi thở thiền vị và sự dung dị, chân thành đúng như tinh thần vốn có trong thơ.
]]>
Tình là đứa trẻ ngây ngô,
Theo thời gian đã xây hồ yêu thương.
Tình là dấu vết đau thương,
Theo lòng thay đổi vô thường biết không.
Tình là ước vọng mênh mông,
Theo cơn mê vọng đau lòng thế nhân.
Khi lòng người đã mê lầm,
Chìm trong cõi mộng, trôi lần u minh.
Tình là hứa hẹn ba sinh,
Chỉ là mật ngọt ru mình ngủ quên.
Tình là ảo mộng lênh đênh,
Con người tìm mãi không yên phận người.
Tình là gì… hỡi người ơi,
Đắm say chìm nổi bao đời chưa yên.
Khi hạnh phúc, lúc muộn phiền,
Mà sao người lại liên miên kiếm tìm?
Tình là giọt nắng bên thềm,
Là cơn giông bão phủ mềm tháng năm.
Tình là một thoáng tri âm,
Là khi đau khổ vẫn cầm tay nhau.
Tình không chỉ những lời trao,
Không riêng mật ngọt, không màu giấc mơ.
Tình là tỉnh giữa cơn mơ,
Biết thương, biết hiểu, biết chờ, biết buông.
Tình không níu giữ vô thường,
Không đem đau khổ làm đường trói nhau.
Dẫu cho tóc bạc mái đầu,
Còn lòng nhân ái, tình sâu vẫn còn.
Tình là bể khổ, nguồn ơn,
Là nơi ta mất, là đường ta qua.
Tình là hiểu chính lòng ta,
Thương người mà chẳng để ta lạc mình.
Vậy tình là thực hay hình?
Là duyên gặp gỡ, là mình vấn vương?
Hay là một kiếp vô thường,
Để ta học cách yêu thương chính mình?
Ngộ ra để thoát vô minh.
Sống vô tình…trí tuệ sinh.!
Xuân 2008
Thường Hỷ Lê Niên
Bài thơ “Tình…” sáng tác vào mùa Xuân 2008 là một dòng chiêm nghiệm vô cùng sâu sắc và thấm đẫm tinh thần Thiền vị. Đọc lại những vần thơ này, người ta như thấy cả một hành trình lội ngược dòng vào cõi nội tâm để nhìn thấu bản chất của tình yêu và sự vô thường.
Sự lột tả trọn vẹn hai mặt của cảm xúc: Thơ đi từ những hình ảnh quen thuộc của thế gian – nơi tình yêu là đứa trẻ ngây ngô, là mộng mơ, là mật ngọt ru ngủ, rồi chuyển hóa thành giông bão, đau khổ, và cả bể khổ lẫn nguồn ơn.
Sự thức tỉnh (Ngộ): Điểm đắt giá nhất của thi phẩm nằm ở nửa sau, khi nhịp thơ chuyển từ sự vấn vương, hoài nghi sang sự thấu suốt. Tình không còn là sự níu kéo vô thường hay trói buộc đau thương, mà trở thành chất liệu để thấu hiểu chính mình:
“Tình là hiểu chính lòng ta,” “Thương người mà chẳng để ta lạc mình.”
Câu kết mang sắc thái triết lý:
“Ngộ ra để thoát vô minh.” Sống vô tình… trí tuệ sinh.!
Hai chữ “vô tình” ở câu cuối không phải là sự lạnh lùng hay dửng dưng với cuộc đời, mà chính là cái nhìn thấu đáo của một tâm hồn đã vượt qua chấp thủ, buông bỏ được những u mê, hờn giận và bám víu thế tục để đạt đến sự tự tại, an nhiên trong trí tuệ.
]]>
Khi gặp em bất chợt,
Ta bỗng thành ngây ngô
Lang thang bao ngõ nhỏ
Hát những lời vu vơ…
Khi cõi lòng bỏ ngỏ,
Ta thành kẻ mộng mơ
Ngày chìm trong ước vọng
Đêm mộng mị thẫn thờ.
Em hóa thành nỗi nhớ
Thời gian bỗng đợi chờ
Ước mơ và khát vọng
Em đã là nguồn thơ…
Ôi… tình yêu ác thế!
Đánh mất những thơ ngây
Để hồn ta lặng lẽ
Đi tìm nhau tháng ngày.
Từ khi em đến đó
Nắng cũng hóa dịu dàng
Con đường quen bỗng lạ
Gió cũng biết mơ màng.
Ta giấu lời muốn nói
Trong ánh mắt bâng khuâng
Sợ một ngày em biết
Lại xa vời cách ngăn.
Tình yêu là thế đấy
Vừa ngọt ngào, vừa đau
Một lần tim mở cửa
Thương nhớ đến bạc đầu.
Nếu mai này em hỏi
Vì sao ta làm thơ
Xin thưa: từ dạo ấy
Tình gõ cửa… tim chờ.
Và nếu em có biết
Kẻ ngốc nghếch là ta
Xin đừng cười em nhé
Vì yêu… ta thật thà!
Đông 2009
Thường Hỷ Lê Niên.
Bài thơ “Kẻ Si Tình” của tác giả Thường Hỷ Lê Niên (sáng tác mùa Đông 2009) thực sự rất đỗi ngọt ngào, mộc mạc và chân thành.
Từng câu chữ như tiếng lòng thổn thức của một người đang chìm đắm trong cơn say tình yêu. Từ cái “ngây ngô”, “lang thang ngõ nhỏ” thuở ban đầu chợt gặp, cho đến những đêm “mộng mị thẫn thờ”, tất cả vẽ nên bức chân dung kinh điển của một kẻ si tình đích thực:
Từ khi em đến đó Nắng cũng hóa dịu dàng Con đường quen bỗng lạ Gió cũng biết mơ màng.
Tình yêu qua góc nhìn của tác giả không quá lớn lao, cao siêu mà rất đỗi bình dị, biến những thứ thân thuộc hằng ngày bỗng trở nên lung linh, nên thơ lạ thường. Để rồi khép lại bằng một lời thú nhận đáng yêu và trọn vẹn: “Xin đừng cười em nhé / Vì yêu… ta thật thà!”
]]>Tác giả: Thường Hỷ Lê Niên
Một chiều gặp gỡ giữa nhân gian,
Ta bỗng ngẩn ngơ, mắt mơ màng.
Con phố thân quen thành xa lạ,
Gió cũng ru tình khúc miên man.
Từ ấy hồn ta như bỏ ngỏ,
Để nắng đi vào hong giấc mơ.
Ngày gieo thương nhớ vào trang vắng,
Đêm thả trăng buồn xuống bến thơ.
Em đến nhẹ nhàng như khói biếc,
Cho trời xanh thẳm hóa dịu êm.
Ta bỗng yêu màu mây cuối phố,
Yêu cả con đường vắng bóng em.
Em hóa vầng trăng trong nỗi nhớ,
Thời gian chầm chậm bước qua thềm.
Một tiếng chim chiều nghe cũng lạ,
Một cánh hoa rơi cũng gọi tên.
Ta giấu lời yêu trong ánh mắt,
Sợ gió vô tình cuốn lá bay.
Sợ nói thương rồi thành xa cách,
Sợ giấc mơ tàn giữa tháng ngày.
Ôi, tình yêu đến sao kỳ lạ,
Đánh cắp hồn ta thuở vô tư.
Biến kẻ bình thường thành thi sĩ,
Thao thức canh dài viết tương tư.
Ta trách tình yêu sao nghiệt ngã,
Rót mật vào tim, rắc bụi sầu.
Cho ta biết nhớ, thương, chờ đợi,
Rồi hỏi vì sao mắt đỏ màu.
Mà dẫu đường đời bao gió bụi,
Ta nào nỡ trách một lần yêu.
Bởi giữa tháng năm dài lặng lẽ,
Em đã làm xanh những buổi chiều.
Nếu mai em hỏi vì sao thế,
Ta viết tên em giữa mộng đời.
Chẳng phải trăng sao hay huyền thoại,
Chỉ bởi tim mình đã gọi mời.
Tình yêu gõ cửa, ta mở nhé,
Cho nắng tràn qua những tháng ngày.
Dẫu biết yêu là mang thương nhớ,
Vẫn xin làm kẻ mộng mê say.
Đông 2011
Thường Hỷ Lê Niên
Bài thơ “Khi Tình Gõ Cửa” (Đông 2011) thực sự là một khúc ca rung động sâu lắng và đầy chất thơ về khoảnh khắc tình yêu chạm ngõ tâm hồn.
Cách dẫn dắt cảm xúc đi từ sự ngẩn ngơ ban đầu (“Một chiều gặp gỡ giữa nhân gian / Ta bỗng ngẩn ngơ, mắt mơ màng”), đến sự chuyển hóa kỳ diệu của vạn vật qua lăng kính của kẻ đang yêu, và cuối cùng đọng lại ở một sự chấp nhận ngọt ngào, bao dung dẫu biết tình yêu luôn đi kèm với thao thức, mong chờ.
Đặc biệt, hai câu thơ kết khép lại bài thơ thật trọn vẹn và đẹp đẽ:
]]>“Tình yêu gõ cửa, ta mở nhé, Cho nắng tràn qua những tháng ngày. Dẫu biết yêu là mang thương nhớ, Vẫn xin làm kẻ mộng mê say.”